پژوهشکده حقوق و قانون ایران دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی 2821-1790 4 8 2025 10 31 Judicial Review of Refugee and Adolescent Migrant Cases: The Conflict Between the Best Interests of the Child and Residency or Citizenship Rules (Case Study: Tehran Juvenile Court) نقد و بررسی رای قضایی در خصوص پناهندگان و مهاجران نوجوان: تعارض میان مصلحت نوجوان و قواعد اقامتی یا تابعیت (مطالعه موردی: دادگاه اطفال و نوجوان تهران) 405 429 731302 10.22034/analysis.2025.2073225.1120 FA وحید نکونام دانشیار، گروه حقوق، دانشکده الهیات و حقوق، دانشگاه حضرت معصومه(س)،قم، ایران 0000-0002-8483-172X سعیده فخری کارشناسی ارشد، گروه حقوق، دانشکده الهیات و حقوق ، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایران 0009-0002-7957-0155 Journal Article 2025 10 01 Abstract The issue of illegal migration and its legal consequences, particularly when children and adolescents are among the migrants, represents one of the most complex challenges for judicial and protective systems worldwide. In Iran, the significant presence of Afghan children and adolescents in uncertain residency situations necessitates special considerations within judicial processes to safeguard both their legal rights and their best interests. The ruling in case number 140168390014576263 by the Tehran Juvenile Court exemplifies this approach; in this decision, the judge prioritized the best interests of the Afghan adolescent involved and issued a judgment aimed at protecting the child’s future and dignity. The ruling reflects a protection-oriented trend in judicial practice, demonstrating that it is possible to reconcile residency requirements with human rights considerations and the developmental needs of adolescents. In the text of the judgment, alongside adherence to public order and legal norms, the impact of the judicial decision on the child’s growth, education, and potential for reintegration or continued social life was taken into account, and appropriate protective measures were implemented accordingly. This approach not only serves the legal interests of the judiciary but also ensures effective fulfillment of international and ethical obligations regarding children’s rights. The experience of this case can provide practical guidance for judges and relevant institutions, enabling them to adopt a realistic and child-centered perspective when handling similar cases, thereby promoting justice while mitigating the vulnerabilities of young migrants. چکیده مسئله مهاجرت غیرقانونی و پیامدهای حقوقیِ ناشی از آن، به‌ویژه هنگامی که کودکان و نوجوانان در میان مهاجران باشند، یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های نظام قضایی و حمایتی کشورهاست. در ایران، حضور قابل توجه کودکان و نوجوانان افغانستانی در وضعیت‌های اقامتی نامطمئن، نیازمند تدابین ویژه‌ای در فرآیندهای قضایی است تا هم حقوق قانونی و هم مصلحت عالی آنان محافظت شود. رأی صادره در پرونده کلاسه‌‌ی ۱۴۰۱۶۸۳۹۰۰۱۴۵۷۶۲۶۳ در دادگاه اطفال و نوجوانان تهران، نمونه‌ای شاخص از شکل‌گیری چنین رویکردی است؛ رأیی که در آن قاضی، با توجه به شرایط واقعی نوجوان افغانستانی پرونده، مصلحت او را در اولویت قرار داده و حکم را در راستای حمایت از آینده و کرامت کودک صادر کرده است. این حکم حاکی از گرایشی حمایت‌محور در رویه قضایی است که نشان می‌دهد امکان آشتی دادن الزامات اقامتی با ضرورت‌های حقوق بشری و تحولات زندگی نوجوانان وجود دارد. در متن رأی، علاوه بر توجه به نظم عمومی و ضوابط حقوقی، میزان تاثیر تصمیم قضایی بر رشد، تحصیل، و امکان بازگشت یا تداوم زیست اجتماعی نوجوان ملاک سنجش قرار گرفته و تدابیر حمایتی متناسب با این واقعیت‌ها اتخاذ شده است. چنین رویکردی نه تنها به تأمین منافع قانونی دستگاه قضایی کمک می‌کند، بلکه ضامن اجرای مؤثر تعهدات بین‌المللی و اخلاقی نسبت به حقوق کودک نیز محسوب می‌شود. تجربه پرونده یادشده می‌تواند راهنمایی عملی برای قضات و دستگاه‌های مرتبط فراهم آورد تا در مواجهه با پرونده‌های مشابه، با نگاهی واقع‌گرایانه و کودک‌مدارانه، تصمیماتی صادر کنند که هم عدالت را تأمین سازد و هم از آسیب‌پذیری نسل جوان در موقعیت‌های مهاجرتی بکاهد.

https://analysis.illrc.ac.ir/article_731302_3a69e4757b9ebccf29e8a5d1f2a70610.pdf