پژوهشکده حقوق و قانون ایران دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی 2821-1790 مقالات آماده انتشار 2026 06 12 Compensation for moral damages resulting from an illegitimate relationship] جبران خسارت معنوی ناشی از رابطه نامشروع (مطالعه موردی یک رای قضایی) 736559 10.22034/analysis.2026.2082251.1178 FA خدیجه مظفری گروه حقوق، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران 0000-0003-0594-9787 مریم نجفی گروه حقوق، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران 0009-0005-0229-9098 Journal Article 2025 12 27 The possibility of claiming moral damages resulting from illicit relationships, especially in cases where the sexual relationship was formed with apparent consent but based on deception or coercion, is one of the challenging issues in the Iranian civil liability system. The ruling studied in this article is notable in terms of examining the various aspects of this issue. The judge who issued the ruling wisely separated the criminal and legal aspects of the issue and considered that merely issuing a verdict of acquittal in the criminal court was not enough to exclude the defendant from liability and ultimately ordered the payment of the equivalent of dower to compensate for the damage caused. The present article, relying on the analysis of judicial practice and the interpretation of relevant legal articles, examines the legal, conceptual basis and limits of the ability to claim this type of damage. It examines the objections that may be made to the possibility of claiming such damage and provides an analysis to eliminate them. <br><br>By explaining the conceptual distinction between the institutions of dower, Arsh al-Baqarah and moral damages and moral damage, it emphasizes the point that these institutions are inherently independent of each other and, if the legal conditions are met, they can be combined. The central argument of this research is that even in the absence of a criminal description such as violence, if the elements of civil liability, including loss, harmful act and causal relationship, are established, it will be possible to claim moral damages. In the ruling, although the judge does not consider the plaintiff to have the right to claim material damages, he considers him to be entitled to moral damages and, relying on the general principles of civil liability and the precise interpretation of the applicable laws, issues a ruling to compensate for the damages. Thus, by criticizing the doubts existing in some opinions and restrictive interpretations, it emphasizes the necessity of explicitly accepting moral damages in illicit relationships and moving towards a system centered on restoration in civil liability. امکان مطالبه خسارت معنوی ناشی از روابط نامشروع، به‌ویژه در مواردی که رابطه جنسی، با رضایت ظاهری ولی مبتنی بر فریب، اغفال یا اکراه شکل گرفته باشد یکی از مسائل چالش‌برانگیز در نظام مسئولیت مدنی ایران است. رأی مورد مطالعه در این مقاله از حیث بررسی جنبه‌های مختلف این موضوع قابل‌توجه است. قاضی صادرکننده رأی، عالمانه جنبه کیفری و حقوقی موضوع را از یکدیگر تفکیک نموده و صرف صدور رأی برائت در دادگاه کیفری را برای عدم مسئولیت خوانده کافی نمی‌داند و درنهایت جهت جبران خسارت معنوی وارده حکم به پرداخت معادل مهرالمثل می‌نماید. <br><br>مقاله حاضر با تکیه بر تحلیل رویه قضایی و تفسیر مواد قانونی مرتبط به بررسی مبنای قانونی، مفهومی و حدود قابلیت مطالبه این نوع خسارت می‌پردازد. ایراداتی که ممکن است بر امکان مطالبه چنین خسارتی وارد شود را بررسی نموده و در جهت رفع آنها تحلیل ارائه می دهد. با تبیین تفکیک مفهومی میان نهادهای مهرالمثل، ارش البکاره و خسارت معنوی، بر این نکته تأکید دارد که این نهادها ماهیتاً مستقل از یکدیگرند و در صورت احراز شرایط قانونی، قابلیت اجتماع دارند. استدلال محوری این پژوهش آن است که حتی در فرض فقدان وصف کیفری چون عنف، چنانچه ارکان مسئولیت مدنی ازجمله زیان، فعل زیان‌بار و رابطه سببیت احراز گردد، امکان مطالبه خسارت معنوی وجود خواهد داشت.در رای صادره نیز اگر چه قاضی خواهان را برای مطالبه خسارت مادی دارای حق نمی داند اما در خصوص خسارت معنوی او را محق دانسته و با تکیه به اصول کلی مسئولیت مدنی و نیز تفسیر دقیق قوانین موضوعه، حکم به جبران خسارت صادر می نماید. بدین ترتیب درنهایت، با نقد تردیدهای موجود در برخی آراء و تفاسیر محدودکننده، بر لزوم پذیرش صریح خسارت معنوی در روابط نامشروع و حرکت به‌سوی نظامی ترمیم محور در مسئولیت مدنی تأکید می‌ورزد. https://analysis.illrc.ac.ir/article_736559_1f2b22c160c961899251f3a6a22e1c30.pdf