دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

ماهیت و آثار حقوقی اسقاط خیار غبن؛ نقد و بررسی رای وحدت رویه شماره 821 دیوان عالی کشور (02/02/ 1402)

نوع مقاله : نقد رای دیوان عالی کشور

نویسنده
دانشکده حقوق دانشگاه تهران
چکیده
در بسیاری از معاملات طرفین به اسقاط خیار غبن تصریح می‌کنند. دادگاهها در مورد محدوده و آثار این امر دچار اختلاف‌نظر شده‌اند، به این شرح که برخی آن را ناظر بر تحقق غبن به هر میزان دانسته و برخی دیگر با تفسیر اراده اسقاط کننده، دامنه اسقاط حق را محدود به غبن فاحش دانسته و با تفکیک آن از غبن افحش، ادعای فسخ معامله در صورت تحقق غبن افحش ولو در صورت اسقاط خیار غبن فاحش را قابل استماع و رسیدگی دانسته‌اند. هیأت عمومی دیوان عالی کشور، در مقام صدور رای وحدت رویه، بدون بیان استدلال مبسوط و در یک رای کوتاه، با تکیه بر تفسیر اراده مشترک متعاقدین و اشاره به برخی فتاوی، شرط اسقاط خیار غبن فاحش را منصرف از مراتب اعلای غبن دانسته و نظر شعبه سوم دیوان عالی کشور را تائید کرده است. در این نوشته، با بررسی فقهی و قانونی موضوع و تکیه بر اندیشه‌های گرانبهای اندیشمند بزرگ و فقید شادروان دکتر محمد جعفر جعفری لنگرودی، به بررسی زوایای گوناگون موضوع پرداخته و با انتقاد از رای وحدت رویه اشاره شده، چنین نتیجه گرفته شده است که تمایز میان غبن فاحش و افحش مبنای قانونی نداشته، در امنیت معاملات خلل ایجاد می‌کند و موجب افزایش دعاوی خواهد شد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analysis of the nature and legal effects of Waiver of option of cancellation due to the difference in the value of the goods (option of deception)

نویسنده English

hossein esmaili
PhD in Private Law , Tehran university
چکیده English

In many transactions or contracts, the parties specify Waiver of right of termination due to the value of the goods (right or option of deception). The courts have disagreed about the scope and effects of this matter, as some have considered it related to the right of termination to any extent, Some other courts, by interpreting the will of the parties to the contract, limited the right of cancellation to the conventional and intended amount And by distinguishing it from too much, the claim of termination or rescission of the contract in case of realization of a large difference in value, even if the mentioned option of termination Waivered, has been considered to be heard and processed. The Supreme Court of Iran, in the position of resolving the dispute of the lower courts, without stating the relevant argument and in a short decision, relying on the interpretation of the will of the two parties to the contract and referring to some Jurisprudence, rejected Waver of the option of termination and the opinion of the third branch of the Supreme Court has been confirmed. In this article, with a legal review of the subject and relying on the opinions of Dr. Mohammad Jafar Jafari Langroudi, examined various opinions of the subject and criticized the decisions of the Supreme Court, and concluded that the distinction between high and excessive deception in price has no legal basis and it will cause problems in the transactions and will increase the number of lawsuits.

کلیدواژه‌ها English

options
rescind
Waiver
clause
1.                اسماعیلی، محسن، مولوی، سمیه، (1396)، «بررسی خیار غبن و رابطه آن با قاعده لاضرر …»، پژوهش‌نامه متین، سال نوزدهم، شماره 75.
2.                امامی، حسن (1391)، حقوق مدنی، جلد اول، چاپ چهلم، تهران: نشر اسلامیه.
3.                انصاری دزفولی، مرتضی بن محمد امین، (1411ه. ق)، کتاب المکاسب، جلد سوم، چاپ اول، قم: منشورات دار‌الذخائر.
4.                جعفری، محمد جعفر (1378)، ترمینولوژی حقوق، دوره تک جلدی، چاپ دهم، تهران: انتشارات گنج دانش.
5.                جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1378) مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد 1، تهران: کتابخانه گنج دانش.
6.                جعفری لنگرودی، محمد جعفر (1400)، اساس در قوانین مدنی، المدونه، چاپ دوم، تهران: نشر گنج دانش.
7.                جعفری لنگرودی، محمد جعفر (1399)، مسائل منطق حقوق و منطق موازنه، چاپ دوم، تهران: نشر گنج دانش.
8.                خاکباز، محمد (1396)، عدالت معاوضی و قاعده موازنه، جلد نخست، چاپ اول، تهران: نشر مجد.
9.                حسن‌زاده، منصوره (1401)، کد مدنی فرانسه، چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
10.             حاجیان، زهره، قراملکی، علی‌مظهر، (1394)، «بررسی فقهی – حقوقی شرط اسقاط کافه خیارت»، آموزه‌های فقه مدنی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره 12.
11.             زراعت، عباس (1397)، خودآموز مکاسب، چاپ هشتم، تهران: انتشارات جنگل.
12.             شهیدی، مهدی، (1401)، تشکیل قرارداد‌ها و تعهدات، چاپ شانزدهم، تهران: نشر مجد.
13.             مهدی، شهیدی (1401)، سقوط تعهدات، چاپ هفدهم، تهران: نشر مجد.
14.             موسوی خوئی، سید ابوالقاسم، (1412 ه. ق) مصباح الفقاهه فی المعاملات، بیروت، دار‌الهادی.
15.             قنبری، محمد رضا (1401)، بر تارک علم، شرح زندگانی، افکار و آثار استاد دکتر محمد جعفر جعفری لنگرودی، چاپ سوم، تهران: نشر گنج دانش.
16.             لطفی، اسدالله (1388)، شرح لمعه شهید ثانی، چاپ ششم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
17.             صفایی، حسین (1402)، قواعد عمومی قراردادها، چاپ سی و نهم، تهران: انتشارات میزان.
18.             صفری، محسن، بادکوبه هزاوه، زهرا، (1398)، «بررسی فقهی و حقوقی نقش ظهور خیار غبن»، فصلنامه تخصصی دانشنامه‌های حقوقی، شماره 4.
 19.             کاتوزیان، ناصر (1390)، قواعد عمومی قراردادها، انحلال قراردادها، جلد پنجم، چاپ ششم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
20.             کاتوزیان، ناصر (1378)، حقوق مدنی، اعمال حقوقی، تهران، چاپ ششم، انتشارات بهمن برنا، 1378
21.             مطیعی، محمد مهدی، معاونت منابع انسانی و امور فرهنگی دادگستری استان تهران (1402)، رویه قضایی محاکم استان تهران، فسخ، انفساخ، تفاسخ، چاپ پنجم، تهران، وزارت دادگستری.
22.             علامه حلی، حسن بن یوسف مطهر، (1413 ه. ق)، قواعد الحکام فی معرفه الحلال و الحرام، چاپ اول، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.