دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

وضعیت حقوقی معاملات مترتب بر معامله منفسخ‌شده؛نقد رأی وحدت‌ رویه شماره ۸۱۰ دیوان ‌عالی ‌کشور (1400/03/04)

نوع مقاله : نقد رای وحدت رویه

نویسنده
گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
چکیده
وضعیت حقوقی معاملات مترتب بر معامله‌ی فسخ‌شده همواره مورد نزاع بوده چرا که از طرفی امنیت معاملات افراد اقتضا دارد که این معاملات کمتر دچار تزلزل گردد و از طرف دیگر با از بین رفتن معامله پایه، زوال معاملات بعدی اجتناب‌ناپذیر می‌نماید. در حقوق ایران نیز، اختلاف‌ نظر موجود بین حقوق‌دانان، منجر به تهافت آراء شد و این تهافت بین دو رأی (گرچه یکی راجع به حق فسخ و دیگری انفساخ بوده) منجر به صدور رآی وحدت رویه موضوع این نقد گردید. بنا بر پژوهش حاضر و با تبیین منطوق و مفهوم مخالف رأی وحدت رویه ۸۱۰، وجود حق فسخ اعم از قانونی یا قراردادی، مانع تصرف شخصی که در اثر معامله‌ مالک می‌شود نمی‌گردد، با این حال چنانچه شخصی بر اثر معامله‌ی لاحق، مالکیت بعدی نسبت به عین مال پیدا کند، معامله‌ی وی تا تعیین تکلیف حق فسخ، مراعی باقی می‌ماند. همچنین در صورتی که دارنده‌ی حق فسخ، معامله‌ی نخست را فسخ نماید، معامله‌ی بعدی نیز از زمان فسخ معامله‌ی اول منفسخ می‌گردد، مگر اینکه شخصی که در نتیجه معامله‌ی دوم مالک گردیده، نسبت به وجود حق فسخ در معامله‌ی نخست جاهل بوده و به عنوان یک انسان متعارف، امکان تحصیل علم برای وی وجود نداشته باشد. به علاوه، احکام فوق، در تمام مواردی که معامله‌ی نخست زایل گردد و معامله‌ی تملیکی دیگری نسبت به موضوع معامله‌ی مزبور صورت گرفته باشد، مجری خواهد بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Legal Status of Contracts Subsequent to the Dissolved Contract A Critical Study of the Unification Judgment No. 810 of the General Assembly of the Supreme Court

نویسنده English

Sahar Karimi
Department of Private Law, Faculty of Law and Political Science, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده English

The legal status of agreements following a dissolved contract has always been a place of dispute. On the one hand, the security of transactions requires that these transactions are stable, and on the other hand, when a prior agreement becomes void, the deterioration of subsequent contracts is inevitable. In Iranian law, the differences between legal doctrines have been reflected in the judicial decisions, and this has led to the issuance of Unification Judgment No. 810 of the general assembly of the supreme court. The current research argues, using the explanation and the opposite meaning of the aforementioned precedent verdict, that the existence of the right of treating the contract as repudiated, whether legal or contractual, does not prevent the possession of a person who becomes the owner as a result of a contract. However, if another person acquires subsequent ownership of the same property as a result of a subsequent contract, his transaction remains valid until the application of the right of termination of the original seller. Also, suppose the holder of the right of revocation terminates the first agreement. In that case, the subsequent transactions will also be dissolved from the time of the revocation of the first transaction, unless the person who became the owner as a result of the second transaction was ignorant of the existence of the right of revocation in the first transaction, and as a normal person, it is not possible for him to acquire knowledge.

کلیدواژه‌ها English

The Unification Judgment No. 810 of the General Assembly of the Supreme Court
Revocation
Repudiation
Termination of Contract
Dissolution
Adam Nofouz Mora'a
الف- منابع فارسی
1.                آقاخانی، ابولفضل (۱۴۰۰)، «مفهوم و قلمرو تلف حکمی موضوع عقد با نگاهی به نظام حقوقی انگلستان»، مجله حقوقی دادگستری، ش ۱۱۶.
2.                امامی، سید حسن (۱۳۷۵)، حقوق مدنی، جلد اول، چاپ شانزدهم، تهران: نشر اسلامیه.
3.                جعفری لنگرودی، محمدجعفر (۱۳۷۸)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، چاپ اول، تهران: انتشارات گنج دانش.
4.                جواهرکلام، محمدهادی (پاییز و زمستان ۱۴۰۱)، «اثر فسخ قرارداد نخست بر معاملات بعدی (تحلیل و تفسیر رأی وحدت رویه ۸۱۰ هیأت عمومی دیوان عالی کشور)»، دوفصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی، دوره اول، شماره دوم.
5.                شهیدی، مهدی (۱۳۸۸)، حقوق مدنی 2: اصول قراردادها و تعهدات، چاپ پنجم، تهران: مجد.
6.                شهیدی، مهدی (اسفند ۱۳۸۶)، حقوق مدنی ۶ (عقود معین ۱)، چاپ هشتم، تهران: انتشارات مجد.
7.                صفایی، سید حسین (۱۳۹۹)، دوره مقدماتی حقوق مدنی - ج۲: قواعد عمومی قراردادها، چاپ سی و دوم، تهران: انتشارات میزان.
8.                کاتوزیان، ناصر (۱۳۹۹)، دوره حقوق مدنی: عقود معین ۱ (معاملات معوض-عقود تملیکی)، چاپ شانزدهم، تهران: انتشارات گنج دانش.
9.                کاتوزیان، ناصر (۱۳۹۴)، دوره مقدماتی حقوق مدنی: اعمال حقوقی (عقد-ایقاع)، چاپ چهاردهم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
10.             کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۸)، قواعد عمومی قراردادها 2: انعقاد و اعتبار قرارداد، چاپ اول، تهران: شرکت سهامی انتشار.
11.             کاتوزیان، ناصر (زمستان ۱۳۷۴)، نظریه عمومی تعهدات، چاپ اول، تهران: موسسه نشر یلدا.
12.             کریمی، عباس و بهرام‌پوری، رسول (۱۳۹۶)، «اثر قهقرایی فسخ با مطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه»، مجموعه مقالات حج اندیشه، قم: انتشارات دانشگاه مفید.
13.             کریمی، عباس و شعبانی کندسری، ‌هادی (زمستان ۱۳۹۶)، «وضعیت حقوقی «مراعی» به عنوان وضعیتی در عرض صحت، بطلان و عدم نفوذ»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره 47، شماره 4، صفحات ۷۰۲-۶۸۳.
14.             کریمی، عباس و علاء، مهدی (پاییز و زمستان ۱۳۹۶)، «چالش حقوقی معاملات شخص با حسن نیت و راهکار آن»، نشریه پژوهشنامه حقوق خصوصی عدالت، شماره ۸.
15.             کریمی، عباس (مرداد ۱۳۹۱)، «تلاشی برای سامان دهی نظریه عدم نفوذ مراعی»، فصلنامه علمی پژوهشی دیدگاههای حقوق قضایی، دوره ۱۷، شماره ۵۸، صص ۱۸۸-۱۵۷.
16.             محقق‌داماد، سید مصطفی (۱۳۷۲)، «تحلیل ماده ۴۵۴ قانون مدنی»، مجله حقوقی دادگستری، شماره۹.
17.             معاونت هیأت عمومی دیوان عالی کشور (۱۴۰۰)، فسخ بیع و استرداد مبیع-تأثیر فسخ بیع بر معاملات قبل از فسخ، مشروح مذاکرات هیأت عمومی دیوان عالی کشور درباره رأی وحدت رویه قضایی به شماره ۸۱۰-۴/۳/۱۴۰۰، تهران: انتشارات قوه قضاییه.
18.             نهرینی، فریدون (۱۳۹۰)، ماهیت و آثار فسخ قرارداد در حقوق ایران (با توجه به آراء دادگاهها و دیوان عالی کشور)، چاپ سوم، تهران: انتشارات گنج دانش.
19.             هیأت عمومی دیوان عالی کشو (۱۴۰۰)، رأی وحدت‌ رویه شماره ۸۱۰ - ۴/۳/۱۴۰۰.
ب- منابع عربی
20.             انصاری (شیخ)، مرتضی (۱۳۹۸)، کتاب المکاسب، جلد پنجم، چاپ بیست و سوم، قم: انتشارات مجمع الفکر الاسلامی.
21.             خویی، سید ابولقاسم (۱۴۱۰ ه. ق.)، منهاج‌الصالحین، جلد دوم، چاپ بییست و هشتم، قم: انتشارات مدینه‌العلم.
22.             طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم (۱۳۷۰)، حاشیه‌ المکاسب، جلد دوم، چاپ چهارم، قم: انتشارت اسماعیلیون.
23.             نایینی غروی، محمد حسین، به تقریر: نجفی خوانساری، موسی (۱۳۷۳)، منیه الطالب فی حاشیه المکاسب، جلد اول، تهران: انتشارات المکتبه المحمدیه.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.