دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

نقش خواسته در تعیین صلاحیت توجیه و نقد رأی وحدت رویه شماره 670 دیوان عالی کشور (10/ 09/ 1383)

نوع مقاله : نقد رای وحدت رویه

نویسنده
فیض اله قائدی
قاضی بازنشسته، وکیل دادگستری و مدرس دانشگاه
10.22034/analysis.2024.2007559.1038
چکیده
چکیده
خواسته دعوا، از مهم‌ترین جهات موضوعی و یکی از سه رکن دعواست. بر اساس اصل تسلط طرفین بر جهات موضوعی دعوا و اصل آزادی گزینش صورت خواسته، دادرس مدنی تابع خواسته خواهان است. تشخیص صلاحیت مرجع رسیدگی در هر دعوایی، اگرچه امری حکمی و در اختیار دادرس است، لیکن مطابق قاعده «صلاحیت دادگاه تابع خواسته است»، دادرس، صلاحیت مرجع رسیدگی را در چارچوب خواسته خواهان باید تعیین کند. این موضوع، در رأی وحدت رویه شماره ۶۷۰ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، تحت عبارت «دادگاه دعوی را فقط باتوجه به ‎صورتی که مدعی برای آنان قائل است مورد رسیدگی قرار می‎دهد»، به خوبی منعکس شده ‌است. اما با توجه به این که قانون گذار در تعیین صلاحیت مرجع رسیدگی، ملاکهای متعدد و مختلفی را به کار برده است، صرف توجه به خواسته خواهان، در تعیین صلاحیت، ممکن است جریان رسیدگی را دچار مشکل کند، بنابر این باید کلیه معیارهای قانون گذار مورد توجه قرار گیرد. رأی وحدت رویه مزبور از لحاظ تعیین صلاحیت مرجع رسیدگی، دارای نکات مثبت و منفی است که در این نوشتار مورد بررسی قرار می گیرد.
کلیدواژه‌ها
خواسته دعوا
جهات موضوعی
آزادی گزینش خواسته
تشخیص صلاحیت
معیار تعیین صلاحیت
توصیف دعوا

عنوان مقاله English

The role of relief sought in determining competence (Critique of a Binding Precedent Issued by the Supreme Court No. 670)

نویسنده English

feyzollah ghaedi
Retired judge, Senior attorney at law, and university lecturer
چکیده English

Abstract
The relief sought of the action is one of the most important issues and one of the three pillars of the action. Based on the principle of dominance of the parties to the determination of the matter of the action and the principle of freedom to choose the form of Relief, the civil judge is subject to the Relief of the action, and cannot interfere in determining the Relief. Determining the competence of the court in any action, although it is a matter of judgment and at the disposal of the judge, but according to the rule "the jurisdiction of the court is subordinate to the Relief" the judge must determine the jurisdiction of the court within the framework of the Relief of the petitioner. This issue is well reflected in a Binding Precedent Issued by the General Board of the Supreme Court No. 670, under the phrase "The court will consider the claim only according to the way the plaintiff considers Relief". But only paying attention to the petitioner's relief, in determining the competence, can led to problems in the proceedings. The said vote has positive and negative points that are studied in this article.

کلیدواژه‌ها English

The relief sought
thematic aspects
freedom of choice of relief
recognition of jurisdiction
criteria of the court's jurisdiction
description of the litigation
کتاب
1.              اداره وحدت رویـه و نشـر مـذاکرات هیـأت عمومی دیوان عالی کشور (1386)، مذاکرات ‌و ‌آراء ‌هیأت ‌عمومی ‌دیوان ‌عالی ‌کشور ‌سال، 1383‌ چاپ اول، تهران: دیوان عالی کشور، اداره وحدت رویـه و نشـر مـذاکرات.
2.              افتخار جهرمی، گودرز و السان، مصطفی (1396)، آیین دادرسی مدنی (جلد اول)، چاپ اول، تهران: میزان.
3.              افتخار جهرمی، گودرز و السان، مصطفی (1393)، آیین دادرسی مدنی (جلد دوم)، چاپ اول، تهران: دور اندیشان.
4.              الماسی، نجادعلی (1390)، حقوق بین الملل خصوصی، چاپ یازدهم، تهران: میزان.
5.              ایمانیان بیدگلی، اعظم (1391)، مالکیت خواهان بر دعوای مدنی، چاپ اول، تهران: جنگل.
6.              دهخدا، علی اکبر (1377)، لغت نامه، جلد دهم، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چاپ دوم از دوره جدید.
7.              شمس، عبدالله (1385)، آیین دادرسی مدنی، جلد نخست، تهران: دراک.
8.              شمس، عبدالله (1385)، آیین دادرسی مدنی، جلد دوم، تهران: دراک.
9.              غمامی، مجید و محسنی، حسن (1396)، آیین دادرسی مدنی فراملی، تهران: شرکت سهامی انتشار.
10.           محسنی، حسن (1392)، اداره جریان دادرسی مدنی، تهران: شرکت سهامی انتشار.
11.           محسنی، حسن (1393)، آیین دادرسی مدنی فرانسه- جلد اول (برگردان و پژوهش)، چاپ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
12.           نهرینی، فریدون (1398)، آیین دادرسی مدنی: جلد دوم؛ فرآیند دادرسی و صدور رأی، چاپ اول، تهران: گنج دانش.
13.           مقالات
14.           الهی، سراج الدین؛ عباسی، عادل؛ محمدرضا پور اوزان، بابک (1400)، «ارتباط سبب دعوا با توصیف خواسته و نقش آن در جریان دادرسی مدنی»، فصلنامه علمی فقه و مبانی حقوق اسلامی، سال چهاردهم، شماره 3.
15.           پور استاد، مجید (1387)، «اصل حاکمیت اصحاب دعوا مدنی»، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 38، شماره 3.
16.           پورطهماسبی فرد، محمد و محسنی، حسن (1384)، «اصل تسلط طرفین دعوا بر جهات و موضوعات دعوا»، مجله کانون وکلای دادگستری مرکز، دوره 21، شماره 190.
17.           جعفری ندوشن، علی اکبر؛ صمدی، مرتضی؛ مختاری چهاربری، علی (1400)، «آثار تفکیک امور حکمی از امور موضوعی در دادرسی اسلامی»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال 13، شماره 25.
18.           غمامی، مجید و اشراقی آرانی، مجتبی (1389)، «فواید عملی و نظری تفکیک امر حکمی از امر موضوعی در دادرسی مدنی»، فصلنامه حقوق مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 40، شماره 4.
19.           صفیان، سعید و مقدادی، محمد مهدی (۱۴۰۰)، «اصل اختیار خواهان در تعیین عنوان دعوای مدنی»، مجله حقوقی دادگستری، دورۀ 85، شماره ۱۱۳.
20.           محسنی، حسن (1397)، «تصرفات دادخواهان در دعوا و دادرسی»، مطالعات حقوق تطبیقی، دوره 9، شماره 1.
21.           هرمزی، خیرالله (1392)، «تغییر عناصر دعوا: شرحی بر ماده 98 قانون آ یین دادرسی مدنی»، مجله پژوهش حقوق خصوصی، سال دوم، شماره سوم.
22.           هرمزی، خیرالله (1395)، «تغییر نحوه دعوا در دادرسی مدنی»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره 46، شماره 4.
23.           هرمزی، خیرالله و تکاپو، سید فریدالدین (1399)، «لوازم عقلی»، پژوهش حقوق خصوصی، دوره نهم، شماره 32.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.