دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

مصادیق موجب نقض رای در نظام حقوقی ایران؛ بازخوانی رای وحدت رویه شماره 1079 دیوان عالی کشور (1337/03/30)

نوع مقاله : نقد رای وحدت رویه

نویسنده
حسن محسنی
گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران
10.22034/analysis.2023.2007710.1042
چکیده
پاسخ به این پرسش که رای در چه مواردی نقض می شود، به شناخت درست یک نظام حقوقی و کارکرد قواعد آیین دادرسی هر کشور وابسته است. در حقوق ما نیز قوانین آیین دادرسی، راه هایی را برای شکایت از رای پیش بینی نمودها است که فرا روی ذینفعان باز است. اما آنچه که بیش از همه جای توجه و دقت دارد این است که آیا هر رایی را باید نقض کرد؟ هیات عمومی دیوان عالی کشور در رای شماره ۱۰۷۹ که ۶۵ سال از زمان صدور آن می گذرد، معیارهای کلی و مصادیق جزئی را برای برشمردن موارد نقض رای پیش رو می نهد. ارزش این رای افزون بر شمارش مصادیق، در هشداری است که به نظام قضایی برای نقض رای به علل غیر مهم می دهد؛ اطاله و تراکم و هدر رفت سرمایه اجتماعی و قضایی. این امور بی گمان موجب سقوط اعتبار هر نظام حقوقی می شود.
کلیدواژه‌ها
اصول و قواعد کلی
اشتباهات مضر
اطاله دادرسی
هدر رفتن سرمایه

عنوان مقاله English

Revisiting the Unification of Judgments Decision of Supreme Court No. 1079 dated 30/3/1337 An attempt to recall the cases of annulment of judgments in Iran legal system

نویسنده English

Hassan Mohseni
Department of Private Law, Faculty of Law & Political Science, University of Tehran
چکیده English

The answer to the question in which cases the judgment should be overruled depends on the correct understanding of the legal system and the functioning of the procedural rules of each country. In our laws, the rules of procedure have provided ways to attack conter the decision, which are open to the beneficiaries. But the most important thing is whether every judgment should be annule? The General Assembly of the Supreme Court in its decision No. 1079, which has been issued for 65 years, provides general rules and specific examples to enumerate cases of annulation of a judgment by virtue of law. The value of this judgment, in addition to counting examples, is a warning to the judicial system for annulating the judgment for unimportant reasons or harmless errors; delays and density of lawsuits and waste of social and judicial capital.
The present article deals with the important aspects of the Unanimity Resolution No. 1079 and hopes that by studying its aspects, an important step will be taken in better understanding the legal system.

کلیدواژه‌ها English

General Principles
harmless errors
delays
social and judicial capital
1.                تروفو، میکله، (۱۴۰۰)، آیین دادرسی مدنی، مجلد هفتم، برگردان و پژوهش دکتر حسن محسنی، تهران، شرکت سهامی انتشار.
2.                جعفری لنگرودی، حمد جعفر، (۱۳۳۴)، اصول آیین دادرسی مدنی، در مجلۀ حقوق امروز، سال اول 1342، به ترتیب شماره‌های 7، 8، 9 و10؛ سال دوم، شماره‌های 3، 4، 11، 12، به ترتیب صفحات 34-35، 25-27، 20-22.
3.                حیدری، سیروس و حمید حمیدیان، (۱۴۰۰)، اصل علنی بودن در دادرسی مدنی، مطالعات حقوقی، دوره ۱۳، ص. ۸۷-۱۱۸.
4.                رضایی نژاد، امیرحسین، (۱۴۰۰)، نگارش رای قضایی، تهران، شرکت سهامی انتشار.
5.                شمس، عبدالله، (۱۳۸۸)، آیین دادرسی مدنی، تهران، انتشارات دراک، چاپ بیستم و یکم، جلد 1.
6.                شمس، عبدالله، (۱۳۸۷)، آیین دادرسی مدنی، تهران، انتشارات دراک، چاپ بیستم، جلد ۲.
7.                غمامی، مجید، (۱۴۰۱)، اصول در غیاب تشریفات؛ مطلوبی نا ممکن، مطالعات حقوقی، دوره ۱۴، ص. ۹۵-۱۱۸.
8.                کاتوزیان، ناصر، (۱۳۸۰)، اثبات و دلیل اثبات، تهران، میزان، جلد 1.
9.                کاتوزیان، ناصر، (۱۳۸۱)، فلسفه حقوق، تهران، شرکت سهامی انتشار، جلد دوم.
10.             متین دفتری، احمد، (۱۳۷۸)، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، تهران، مجد، جلد 1.
11.             محسنی، حسن و بهنام شکوهی مشهدی، (۱۳۹۹)، درنگی بر چند علت صدور رای متعارض با نگاهی به حقوق فرانسه، پژوهشنامه حقوق تطبیقی، دوره ۴، شماره ۲، ص. ۱۱۸-۱۳۱‍.
12.             محسنی، حسن، (۱۳۸۵)، مفهوم اصول دادرسی و نقش تفسیری آنها و چگونگی تمییز این اصول از تشریفات دادرسی، در: مجلۀ کانون وکلای دادگستری مرکز، دورۀ جدید شمارۀ 23 و 24، ص. 99 تا 131.
13.             محسنی، حسن، (۱۳۸۶)، نظامهای دادرسی مدنی، فصلنامه حقوق، سال 37، شمارۀ 1، بهار، ص. 81 تا 115.
14.             محسنی، حسن، (۱۳۸۹)، فن اداره جریان دادرسی مدنی: سازمان دهی دادرسی در قالب اصول دادرسی، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره ۴۰، ص. ۳۵۳-۳۶۸.
15.             محسنی، حسن، (۱۳۹۱)، دعاوی مرتبط و ناکارآمدی مقررات مرتبط، مجله حقوقی دادگستری، دوره ۷۶، ص. ۶۹-۹۸.
16.             محسنی، حسن، (۱۳۹۴)، جایگاه شورای حل اختلاف و طرق فوق العاده شکایت از آراء آن، مجله حقوقی دادگستری، دوره ۷۹، ص. ۱۴۵-۱۶۷.
17.             محسنی، حسن، (۱۳۹۶)، توسعه مفهوم ذی نفع در دعاوی مطروحه در دیوان عدالت اداری، در: گفتارهایی در دیوان عدالت اداری، مجموعه گزارشهای پژوهشی و نشستهای علمی سالهای ۱۳۹۴-۹۵، تهران، پژوهشگاه قوه قضاییه.
18.             محسنی، حسن، (۱۳۹۸)، نگاهی نو به اصل توجیه رای: لزوم قطع و یقین دادگاه هنگام نگارش رای، فصلنامه رای، شماره ۲۶، ص. ۱۳-۲۳.
19.             محسنی، حسن، (۱۳۹۹)، اداره جریان دادرسی مدنی، بر پایه همکاری و در چارچوب اصول دادرسی، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ پنجم.
20.             هرزوگ، پیتر ای و دلمار کارلن، (۱۴۰۱)، آیین دادرسی مدنی، مجلد هشتم، برگردان و پژوهش دکتر حسن محسنی و مهسا آقایی، تهران، شرکت سهامی انتشار.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.