دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

نقد رسیدگیِ ماهوی به آراء انتظامیِ سازمان نظام‌پزشکی در دادگاه تجدیدنظر استان؛ واکاوی رأی وحدت رویه شماره 797 دیوان عالی کشور (1399/07/08)

نوع مقاله : نقد رای وحدت رویه

نویسنده
پژوهشگر پژوهشگاه رویان، پژوهشکده زیست شناسی و علوم پزشکی تولید مثل جهاددانشگاهی، مرکز تحقیقات پزشکی تولید مثل، گروه اخلاق و حقوق
چکیده
در «قانونِ سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران» مصوب 1383، برای رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفه ‏ای و انتظامیِ مشاغل پزشکی، سه مرحلة رسیدگیِ شبه قضایی، به ‏ترتیب: در هیأت‏های انتظامیِ بدوی، تجدیدنظر، و سپس هیأت عالی انتظامیِ این سازمان، پیش‏‏بینی شده است. تبصرة الحاقی به مادة 40 مصوب 1384، آرای قطعی هیأت‏های مزبور را، «قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان» اعلام کرد. در اجرای این حکم، میان برخی محاکم تجدیدنظر استان، اختلاف ایجاد شد؛ بر این اساس که آیا شأن و صلاحیتِ دادگاه تجدیدنظر در رسیدگی به دعاوی مزبور، شکلی (=حُکمی) و نظارتی است، و درنتیجه در صورت نقض ماهویِ رأی، می‏باید آن را برای رسیدگیِ مجدد، به هیأت انتظامیِ هم‏عرض ارجاع دهد؟ یا صلاحیت آن ماهوی (=موضوعی) و اصلاحی است، و بنابراین در صورت نقض، باید رأساً اقدام به صدور رأیِ ماهوی کند؟ رأی وحدت رویة شمارة 797 هیأت عمومی دیوان عالی کشور، واژة «تجدیدنظر» را، در معنای مرسومِ آن، و تابع احکام عمومیِ قانون آیین دادرسی شمرد. در نتیجه، شأن دادگاه تجدیدنظر را رسیدگی ماهوی دانست. اما بنا به: 1. ماهیت شبه قضاییِ هیأت‏های انتظامی پزشکی، و شأن و جایگاهِ دادگاه تجدیدنظر استان نسبت به آنها؛ 2. اصل تخصص در رسیدگی به دعاوی صنفی؛ 3. اختصاص مفهومِ اصطلاحی تجدیدنظر، به آرای غیرقطعی؛ 4. دلالت سنّت قضایی و اصول دادرسی بر شکلی بودن رسیدگی در «مرجعِ سوم»؛ 5. نقضِ غرض و بیهودگیْ در رسیدگیِ ماهویِ چهار مرحله‏ای به دعاویِ انتظامی؛ 6. و نهایتاً بلااشکال بودنِ رسیدگیِ شکلی در دادگاه تجدیدنظر استان؛ به نظر می‏رسد قائل شدن به شأن نظارتی و شکلی برای دادگاه تجدیدنظر، با اصول دادرسی و عرف قضایی و ملاحظات عملی، سازگارتر است. این نوشتار، بر مبنای روش توصیفی و تحلیلی و با استفاده از ابزار استدلال و قیاس و استقراء، و مستنداً به اصول و قواعد دادرسی، در پیِ اثبات این نتیجه است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Criticism the: Substantive Proceedings on the Medical Council’s Disciplinary Decisions, in the Court of Appeals

نویسنده English

Sadegh Shariati Nasab
researcher of Royan institute, Department of Medical Ethics and Law, Reproductive Biomedicine Research Center, Royan Institute for Reproductive Biomedicine, ACECR, Tehran, Iran.
چکیده English

In the "Medical Council of Islamic Republic of Iran Act" 2004, there are a Quasi-Judicial tribunal (Guild Court) for medical professional and disciplinary violations, including three-stages trial: the primary disciplinary board, appeals board, and then the supreme board. Although Article 40 of this Act, declared that Supreme Board’s decisions are final judgment, the supplementary note of article 40 in 2005 declares that such final decisions are "Appealable in the Court of Appeals". In the interpretation of this note, a difference was occurred amongst some appeal courts; based on whether the jurisdiction of the appeals court in proceedings, is only "supervisory procedural on law" or is "substantive" (=on the merits). Unification of Judgments Decision number 797 from the Supreme Court’s General Board, held that the word of "Appealable" in the note, has used in its ordinary meaning, and therefore is subjected to general rules in Procedure Act. As a result, the court of appeals considered inherit jurisdiction to substantive proceedings. But considering that: 1. Quasi-Judicial nature of the medical council's disciplinary boards, into the court of appeals status and position; 2. The disciplinary board's specialized jurisdiction to guild matters; 3. The terminological concept of “Appeal” in reviewing non-final orders; 4. Judicial custom and principles of procedure predicates that proceedings in "Third Tribunal" generally is restricted to procedural supervision "on law"; 5. Futility in four-stage substantive trial in guild matters; 6. And finally, justifiability of procedural supervision on-law in the appeals court; It seems that attributing regulatory and supervisory position to court of appeals is more consistent with the principles of procedure and judicial customs, and practical considerations. This article intends to justifying the latter interpretation based on the descriptive and analytical methods and using documentary sources. Main arguments are based on deduction and induction, and referring to principles of procedure.

کلیدواژه‌ها English

Disciplinary board
Medical Council
Principles of procedure
Procedural supervision on law
Revision
Status
Substantive proceedings
1. امامی، محمد؛ و سید نصرالله موسوی (1383)، «مبانی نظریِ مراجع شبه قضایی و جایگاه آن‏ها در حقوق ایران»، مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، دوره 21 (پیاپی 41)، شماره دوم، ویژه‏نامه حقوق.
2. باقری زیاری، رحیم؛ و عباس حق‏پناهان (1400)، «جایگاه مراجعِ شبه قضایی در نظام حقوقی ایران»، مجله حقوق پزشکی، جلد 15، ویژه‏نامه نوآوریِ حقوقی.
3. باقری مطلق، نرگس؛ و عباس قاسمی حامد (1398)، «مراجع شبه قضاییِ رسیدگی‏کننده به تخلفاتِ صورت‏گرفته در ارائه خدماتِ نظام سلامت»، فصلنامه حقوق پزشکی، سال سیزدهم، شماره 51.
4. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1392)، وسیط در ترمینولوژی حقوقی، چاپ پنجم، تهران: انتشارات گنج دانش.
5. حکومت و ورود، ویکی فقه، دانشنامه حوزوی، ‹https://fa. wikifeqh. ir›، 26/4/1402.
6. خالقی، علی (1388)، آیین دادرسی کیفری، چاپ سوم، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‏های حقوقی شهر دانش.
7. خالقی، علی (1393)، نکته‏ها در قانون آیین دادرسی کیفری، چاپ سوم، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش.
8. دباغی، محمدامین (1402)، «امکان اعتراض نسبت به آراء قطعیِ مراجع شبه قضایی توسط نهادهای دولتی»، مجله پژوهش و مطالعات علوم اسلامی، دوره 5 (سال پنجم)، شماره 47.
9. شمس، عبدالله (1384 الف)، آیین دادرسی مدنی، جلد نخست، چاپ نهم، تهران: انتشارات دراک.
10. شمس، عبدالله (1384 ب)، آیین دادرسی مدنی، جلد دوم، چاپ هشتم، تهران: انتشارات دراک.
11. طباطبائی مؤتمنی، منوچهر (1383)، حقوق اداری، چاپ نهم، تهران: سمت
12. علیرضائی، مهدی؛ و حسن پوربافرانی (1398)، «درآمدی بر برخی از موانع تحقق عدالت کیفری پزشکی»، فصلنامه حقوق پزشکی، سال سیزدهم، شماره 50.
13. کاپلتی، مورو؛ برایان جی. گارث (1398)، آیین دادرسی مدنی، مجلد نخست (مقدمه: سیاست‏ها، گرایشها و اندیشه‏ها در آیین دادرسی مدنی)، برگردان و پژوهش: حسن محسنی، چاپ اول، تهران: شرکت سهامی انتشار.
14. کاتوزیان، ناصر (1383)، حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، جلد سوم (آثار قرارداد)، چاپ چهارم، تهران: شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا.
15. کاتوزیان، ناصر (1389)، حقوق انتقالی؛ تعارض قوانین در زمان، چاپ چهارم، تهران: نشر میزان.
16. متین دفتری، احمد (1388 الف)، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، جلد اول، چاپ سوم، تهران: انتشارات مجد.
17. متین دفتری، احمد (1388 ب)، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، جلد دوم، چاپ سوم، تهران: انتشارات مجد.
18. محسنی، حسن (1400)، «حق دادخواهی و شکایت از نظر شورای انتظامی سازمان نظام مهندسی و کنترل ساختمان»، فصلنامه مطالعات حقوقی، دوره سیزدهم، شماره 3.
19. محسنی، حسن؛ محسن عبدی (1398)، «دعاوی و مراجع رسیدگی به اختلافات ناشی از امر پزشکی»، فصلنامه حقوق پزشکی، سال سیزدهم، شماره 51.
20. موحدیان، غلامرضا (1396)، آیین دادرسی و اجرای احکام مدنی، چاپ چهارم، تهران: انتشارات فکرسازان.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.