دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

درآمدی به دادنامه‌پردازی در پرتو تاریخ و فلسفۀ حقوق

نوع مقاله : مفاهیم نقد و تحلیل آرای قضایی

نویسنده
قاضی بازنشسته دیوان عالی کشور، تهران ، ایران
چکیده
کامیابی قاضی در پردازش دادنامه‌ای گران‌سنگ، دادگرانه، دانشورانه و آمیخته با انصاف، در گروِ دانشهایی است افزون بر آموخته‌ها و اندوخته‌های حقوقی و فقهی، در نگاشته‌های خُرده‌سنجان، پژوهشگران، استادان و نویسندگان حقوقی این پرسش بنیادین و گوهرین تاکنون نقش نبسته است که چرا بسیاری از آراء دادرسان دادگاهها و حتی دیوان عالی کشور، ناهمگون، گسسته و دور از منطق حقوقی نگارش می‌یابد و در یک سخن، پسندِ دل داداندیشان و اندیشه‌مندان و خردورزانِ قانون‌گرا و دلواپسان دادگری، آزادی و حقوق شهروندی نمی‌افتد، ناآگاهی از تاریخ حقوق و فلسفه حقوق می‌تواند یکی از برجسته‌ترین عاملها در این ناکامی به‌شمار آید، گفتار زیر می‌کوشد تا از روزنه‌یی نو به آسیب‌شناسی نادیده‌گرفتن تاریخ و فلسفه حقوق در دادنامه‌های دادرسان بپردازد، فربهی دادنامه و فرازمندی آن و فرزانگی دادرس در گروِ دانشهایی است افزون بر دانش حقوق و فقه و فراتر از چارچوب نمادین رأیها.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Introduction to Reframing Judicial Decision Through the Lens of Legal History and Philosophy

نویسنده English

Mohammad Hossein Saket
Retired Justice of the Supreme Court of Iran; Tehran, Iran
چکیده English

A judge's success in rendering a weighty, just and scholarly and fair judgment depends on knowledge that far surpasses mere legal and jurisprudential learning and experience. In the writings of critics, researchers, professors, and legal writers, this fundamental and essential question has not yet been addressed: why are many judgments rendered by judges, and even by justices of the Supreme Court, written in a disjointed and disconected manner, far from legal logic? And in a word, they do not please fair-minded thinkers, genius, legal-minded rationalists, and those concerned about justice, freedom, and citizen rights. Ignorance of history of law and philosophy of law can be considered as one of the most prominent causes of this failure. The following discussion attempts to address from a new perspective the pathology of ignoring the history and philosophy of law in judgments rendered by judges. The richness, sublimity and prominance of a judgment and the wisdom of the judge depend on realms of understanding that lie far beyond mere knowledge of law and jurisprudence and outward adherence to formal framework of the judgments.

کلیدواژه‌ها English

History of Law
Philosophy of Law
Judge's Multi-Faceted Judgment
Judicial Mysticism
الف) فارسی
1.   احمدی، اشرف (بی‌تا)، قانون و دادگستری در شاهنشاهی ایران باستان، تهران: وزارت فرهنگ و هنر.
2.   امین، سید حسن (1382) تاریخ حقوق ایران، تهران.
3.   باتیفول، هنری (1984) فلسفة القانون (ترجمه سبوحی فوق‌العاده)، بیروت ـ پاریس: منشورات عویدات.
4.   بهرامی، حمید احمدی (1395) تاریخ حقوق (دو جلد)، تهران: دانشگاه امام صادق.
5.   دامغانی، محمدتقی (1357) صد سال پیش از این، تهران: انتشارات شبگیر.
6.   ساکت، محمدحسین (1370) نگرشی تاریخی به فلسفه حقوق، تهران: شرکت انتشارات جهان معاصر.
7.   ساکت، محمدحسین (1382) دادرسی در حقوق اسلامی: سرشت و سرگذشت نهاد دادرسی و سازمانهای وابسته از آغاز تا سده‌ی سیزدهم هجری، تهران: نشر میزان.
8.   ساکت، محمدحسین (1387) حقوق‌شناسی: دیباچه‌یی بر دانش حقوق، تهران: نشر ثالث.
9.   ساکت، محمدحسین (1395) پرده‌گشایی از بزهی تازه: اهریمن‌پرستی؟ در منصور رحمدل و تهمورث بشیریه (ویراستاران)، دانشنامه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، نکوداشت خانم دکتر سیلویا تلنباخ (چاپ اول)، تهران: انتشارات گام حق.
10.  صالح، علی پاشا (1394) سرگذشت قانون: مباحثی از تاریخ حقوق (چاپ دوم)، تهران: دانشگاه تهران، (چاپ اول ۱۳۴۸)
11.  طباطبایی، سید محمد (1347) دادگستری در ایران از انقراض ساسانی تا ابتدای مشروطیت، تهران: ضمیمه مجله وحید.
 
ب) عربی
12.  الذهبی، ادوار غائی، (1979) تاریخ النظم القانونیة والاجتماعیة، لیبی.
13.  عبدالله، عبدالغنی بسیونی ؛ القهوجی، علی عبدالقادر، (1985) تاریخ النظم الاجتماعیة والقانونیة، بیروت.
14.  مستملی بخاری، ابوابراهیم اسماعیل بن محمد، (1363) شرح التعرّف لمذهب التصوّف (مقدمه، تصحیح و تحشیه محمد روشن، جلد 1)، تهران: اساطیر.
15.  هجویری، علی بن عثمان، (1383) کشف المحجوب (به تصحیح محمود عابدی)، تهران: سروش.
 
ج) انگلیسی
16. Gray, C، B، (1999)، The philosophy of law: An encyclopedia (Vol، 2)، New York & London: Garland Publishing Inc.
17. Maine, H، (1920)، Ancient law، London: John Murray.
18. Norrie, A، (2005)، Law and the beautiful soul، Australia: The Glass House Press.
19. Nyazee, I، A، K، (n.d.)، Theories of Islamic law، Islamabad: Islamic Research Institute Press.
20. Raban, O، (2003)، Modern legal theory and judicial impartiality، London: Glasshouse Press.
21. Starck, B., Roland, H., & Boyer, L، (1996)، Introduction au droit (4th ed.)، Paris: Litec.
22. Walker, D، M، (1980)، Legal history، In The Oxford companion to law، Oxford: Clarendon Press.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.