دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

سانحه هوایی و جبران زیان در ترازوی اخلاق و حقوق؛ نقدی بر دادنامه شعبه 180 دادگاه عمومی تهران

نوع مقاله : نقد رای دادگاه حقوقی

نویسنده
دانش آموخته دکتری حقوق تجارت و سرمایه گذاری بین المللی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران.تهران، ایران
چکیده
در طول تاریخ هوانوردی ایران و در پی وقوع برخی سوانح هوایی، شاهد تصویب مقرراتی در باب نحوه جبران خسارت های ناشی از این‎گونه سوانح هستیم. این مقررات گاهی قلمرو و محدوده ویژه‎ای دارند و منحصراً در ارتباط با یک سانحه هوایی به خصوص به تصویب رسیده‎اند و لیکن گاهی ضمن اشاره به تسری احکام خود به گذشته و یک سانحه هوایی خاص، واجد اثر نسبت به آینده نیز بوده و بر سوانح آتی حکومت پیدا کرده‎اند. از جمله این سوانح می‎توان به سانحه پرواز شماره 291 شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران در تاریخ 1/11/1358 اشاره کرد. موضوع مقاله پیش‎روی، نقد یک دادنامه جدید در باب مطالبه دیه ناشی از سانحه مزبور است. هرچند حدود مسؤولیت آن شرکت در این سانحه به تصریح مورد توجه «لایحه قانونی راجع به تعیین حدود مسؤولیت شرکت هواپیمایی ملی ایران در پروازهای داخلی کشور» (مصوب 22/12/1358) قرار گرفته است لیکن به تازگی، شعبه 180 دادگاه عمومی مجتمع قضایی شهید مطهری تهران علاوه بر صدور حکم به محکومیت شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران، سازمان هواپیمایی کشوری را نیز به پرداخت دیه مسافر متوفی به نسبت سهم خواهان محکوم کرده است. دادنامه این شعبه در مرحله بالاتر به تأیید شعبه 56 دادگاه تجدیدنظر استان تهران رسیده است. اگرچه حکم به پرداخت دیه که همچنان بعد از گذشت چندین دهه بلاجبران بوده است، اخلاقاً روا و با مقتضای اصل عدم تبعیض، مطابق به نظر می‎رسد اما به لحاظ موازین حقوقی، محکومیت متصدی حمل‎ونقل هوایی و سازمان هواپیمایی کشوری به مثابه نهاد مجری، ناظر و ناظم صنعت هوانوردی کشوری در این پرونده، هر دو در حدود اصل و فروع خود محل تأمل می‎نماید.


کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Plane Crash and Compensation in the Balance of Ethics and Law;A Critique of Judgment Rendered by Chamber 180 of Tehran’s Public Civil Court at Shahid Mottahari Judicial Complex

نویسنده English

Milad Sadeghi
Holder of PhD in International Trade and Investment Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran
چکیده English

Throughout the history of Iranian aviation and subsequent to the occurrence of some plane crash, we have witnessed a number of enactments regarding the manner of compensation of damage incurred as result of such accidents. These regulations sometimes have a specific realm and scope and have been enacted exclusively in relation to a specific plane crash, but sometimes, while referring to the extension of their provisions to the past and a specific plane crash, also have an effect on the future and have governed future accidents. Among these accidents one may refer to the crash of Flight No. 291 of the Airlines of the Islamic Republic of Iran on Jan. 21, 1980The subject of the present article is a critique of a new court ruling regarding the demand for blood money resulting from the aforementioned accident. Although the limits of that company's liability in this accident have been explicitly addressed in the "Legal Bill on Determining the Limits of Liability of the National Iranian Airlines in Domestic Flights" (passed on March 12, 1980), recently, Branch 180 of the Public Civil Court of the Shahid Motahari Judicial Complex in Tehran, in addition to issuing a judgment against the Islamic Republic of Iran Airlines, has also issued a ruling to oblige the Civil Aviation Organization to pay the deceased passenger's blood money in proportion to the plaintiff's share.The judgment of this branch has been confirmed at a higher level by Branch 56 of the Tehran Provincial Court of Appeal.Although the decision to pay blood money, which has remained unpaid after several decades, seems morally justified and compatible with what is understood from the principle of non-discrimination, due to legal standards, the conviction of both the air carrier and the Civil Aviation Organization as an executive, supervisory, and regulatory body of the national aviation industry in this case, is questionable in terms of his principles and ramifications.


کلیدواژه‌ها English

flight No. 291
fault
governing law
Civil Aviation Organization
liability
1.      روزنامه اطلاعات، سه‎شنبه دوم بهمن ماه 1358، شماره 16056.
2.      شریعت باقری، محمدجواد (1404)، «در جستجوی آراء مستدل و مستند؟ یا اتقان آراء قضایی؟»، دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی، دوره 4، شماره 8. Doi:  10.22034/analysis.2026.733546
3.      شمس، عبدالله (1389)، آیین دادرسی مدنی، دوره پیشرفته، جلد سوم، چاپ هجدهم، تهران: انتشارات دراک.
4.      صادقی، میلاد (1396)، قواعد حقوقی بررسی سوانح و حوادث هوایی، تهران: دانشگاه تهران.
5.      صادقی، میلاد، صبحی، حسین و نجفی، وحیده (1404)، «تأخیر در سفرهای هوایی و جبران خسارت ناشی از آن (بررسی و نقد دادنامه شماره 9809972163802115 شعبه 213 دادگاه عمومی حقوقی مجتمع قضایی شهید مفتح تهران)»، از مجموعه مقالات کتاب «حقوق مسئولیت مدنی؛ توجیه و نقد رویه قضایی»، به کوشش عباس میرشکاری، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
6.      کاتوزیان، ناصر (1390)، قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، چاپ سی و یکم، تهران: نشر میزان.
7.      کاظمی، محمود و قسمتی تبریزی، علی (1402)، «نحوه تقسیم مسئولیت بین عاملان زیان در فقه اسلامی و قانون مجازات اسلامی سال 1392»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 87، شماره 122.
8.      محمدی، محمد (1323)، فرهنگ ایرانی و تأثیر آن در تمدن اسلام و عرب، تهران: چاپخانه پیمان.
9.      میرشکاری، عباس، عبدی، مونا و ملکی، نفسیه (1404)، «میل به مدارا: بررسی تطبیقی عوامل فرهنگی مؤثر بر انفعال زیان‎دیدگان در طرح دعوای مسئولیت مدنی»، فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، دوره 8، شماره 27. Doi:  10.22034/law.2024.2044190.1475
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.