دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

نقد رای دادگاه تجدید نظر فارس در مورد مسؤولیت مدنی پزشک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه حقوق، دانشکده غیرانتفاعی رفاه، تهران، ایران
چکیده
این پژوهش با به‌کارگیری روش اسنادی، توصیفی و تحلیلی، پرونده‌ای را بررسی می‌کندکه به موضوع خسارت ناشی از اشتباه پزشکی در سقط جنین و عدم انجام سقط درمانی مجاز می‌پردازد. هدف اصلی این مطالعه، تحلیل مشروعیت مطالبه خسارت مالی و معنوی والدین و کودک متولد شده در پی تقصیر پزشک در تشخیص و انجام سقط جنین مبتلا به تالاسمی ماژور،جنینی که قانوناً قابل سقط بود، و ارزیابی صحت روی‌کرد قضایی به جبران این خسارات است. با تحلیل دقیق نظر کمیسیونهای پزشکی، متن رای بدوی و تجدیدنظر، نشان داده شد که خسارت وارد شده، خسارت بدنی نیست، بلکه خسارتی مدنی ناشی از سلب فرصت قانونی سقط درمانی است. در این راستا، دیه و ارش به‌عنوان وسیله‌ای برای جبران خسارت بدنی، ناکارآمد و نادرست هستند، زیرا بیماری و نقص عضو ناشی از عمل پزشک نبوده و ریشه در عوامل ژنتیکی دارند. با این حال، رابطه سببیت عرفی بین تقصیر پزشک و خسارات به‌وضوح محرز است. دادگاه بدوی با استناد نادرست به دیه، جبران خسارت را به‌صورت مقطوع و بدون تفکیک میان والدین و کودک، و بدون در نظر گرفتن ماهیت مستمر خسارات، انجام داده است. دادگاه تجدیدنظر با تأکید بر صلاحیت دادگاه حقوقی و پذیرش خسارات ، گامی ارزشمند برداشته، اما از ارائه راهکار عملیاتی برای جبران مستمر خسارات خودداری کرده است. نتیجه‌گیری این پژوهش این است که پذیرش قانونی سقط درمانی، مشروعیت حقوقی مطالبه خسارت را در صورت تقصیر پزشک در اجرای آن ایجاد می‌کند، و جبران این خسارات نباید مبتنی بر دیه باشد، بلکه باید از طریق تعیین خسارت به‌صورت دوره‌ای و مستمر، با توجه به شرایط زندگی کودک و خانواده، و بر اساس نظر کارشناسان، انجام شود.


کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Critique of the Decision Made by Fars Appellate Court Concerning the Civil Liability of a Physician

نویسنده English

Fatemeh Sadat Hosseini
Assistant Professor, Department of Law, Non-Profit Welfare School, Tehran, Iran
چکیده English

Using documentary, descriptive and analytical methods, this study examines a case that addresses the issue of damages arising out of medical malpractice in a case of abortion and failure to perform a permitted therapeutic abortion. The main purpose of this study is to analyze the legitimacy of a claim for material and moral damages incurred by parents and a child born as a result of the physician's malpractice in failure to diagnose and perform and abort a fetus suffering from thalassemia major; a fetus that could have been legally aborted, and to evaluate the validity of the judicial approach to compensating for these damages.Analyzing carefully the opinions of the Medical Malpractice Commissions, the text of the decision made by the court of first instance and the appellate court shows that the damages incurred are not corporal, but civil damages arising out of deprivation of legal opportunity for therapeutic abortion. In this regard, blood money and arsh are ineffective and inappropriate as means of compensating corporal damages, since the disease and malformation are not caused by the physician's actions but by genetic factors. However, the customary causal relationship between the physician's fault and the damages incurred is clearly established. Relying incorrectly upon the blood money, the trial court made the compensation in a fixed price, without distinguishing between the parents and the child, and without considering the continuous nature of the damages. By emphasizing the jurisdiction of the civil court and acceptance of the damages, the appellate court has taken a valuable step forward, but has refrained to provide a practical solution for continuous compensation of damages. The conclusion of this study is that the legal acceptance of therapeutic abortion creates the legal legitimacy to claim damages if the doctor is at fault in performing it and the compensation for these damages should not be based on blood money, but should be determined through periodic and continuous compensation, taking into account the living conditions of the child and family and the opinions of experts.

کلیدواژه‌ها English

abortion therapy
the right not be alive
physician's responsibility
conventional causal relationship
blood money
منابع  فارسی
1.      آذربایجانی، علیرضا و عبدالله خانی، زینب (1404)، «نقش قضاوت عرفی در احراز رابطه سببیت در مسئولیت کیفری»، تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی، دوره ۲، شماره ۳. Doi: 10.22034/jclc.2025.2050630.1149
2.      اسماعیلی، فرهاد؛ پاشازاده، حسن؛ نعم حیم، مختار و وکیل‌زاده، (1402)، «نقش تقصیر در احراز رابطه سببیت در مسئولیت مدنی پزشک»، فصلنامه فقه و مبانی حقوق اسلامی، سال شانزدهم، شماره ۱.
3.      افشار قوچانی، زهرا و ایزانلو، محسن (1393)، «مطالعه تطبیقی امکان مطالبه زیان ناشی از تولد و زندگی و ارکان مسئولیت در آن»، نشریه مطالعات حقوق تطبیقی، دوره ۵، شماره ۱.
4.      امینی، منصور و ناطق نوری، سوده (1390)، «مطالعه تطبیقی نظریه «از دست دادن فرصت» بررسی اجمالی حقوق اروپا و ایالات متحده آمریکا»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دوره 15، شماره 3، شماره پیاپی 73
5.      بادینی، حسن و حسینی، فاطمه سادات (۱۴۰۰ )، «مطالعه تطبیقی ارزیابی خسارت لذات یا مطبوعیت زندگی در صدمات بدنی»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره ۵۱، شماره ۲.
6.      حاجی نوری، غلامرضا (۱۳۹۴ )، «نگرش تطبیقی بر مفهوم معیار تقصیر پزشک»، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، دوره ۳ ، شماره ۱۱.
7.      حسینی، فاطمه سادات و بادینی، حسن (۱۳۹۸ )، «ارزیابی خسارت قطع یا کاهش درآمد ناشی از صدمات بدنی»، نشریه حقوق خصوصی، دوره ۱۶، شماره ۱ .
8.      صفایی، سید حسین و رحیمی، حبیب الله (1399)، مسئولیت مدنی الزامات خارج از قرارداد، تهران: انتشارات سمت.
9.      غفاری، رویا؛ عابدی، محمد؛ خدابخشی، عبدالله؛ شلمزاری، قبولی، سید محمد مهدی و درافشان، (1402)، «تحلیل اقتصادی شرایط مسئولیت مدنی » دانشنامه حقوق اقتصادی، دوره ۳۰، شماره ۲۴.
10.  کاظمی، محمود (1380)، «نظریه از دست دادن فرصت در مسئولیت مدنی»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 53.
11.  کاظمی، محمود (1404)، «تداخل اسباب در مسوولیت مدنی؛ فعل جانی و عمل پزشکی(نقد رای وحدت رویه شماره 804 هیات عمومی دیوان عالی کشور)»، دوفصل‌نامه نقد و تحلیل آرای قضایی، دوره 4 شماره 7.،doi: 10.22034/analysis.2025.728143
12.  میرشکاری، عباس و حسینی، فاطمه سادات (1402)، «قد یک رای در زمینه زیان‌های ناشی از تولد فرزند بیمار: مطالعه تطبیقی حق بر نبودن و جبران خسارات وارد بر آن»، تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، دوره ۶، شماره ۲۱. Doi: 10.22034/law.2023.2011327.1257
13.  میرشکاری، عباس و حسینی، فاطمه سادات (۱۴۰۲)، «مطالعه تطبیقی روش جبران زیان معنوی با تاکید بر رویکرد رویه قضایی ایران»، مجله حقوقی دادگستری، دوره ۸۷ ، شماره ۱۲۱ .
14.  میرشکاری، عباس و حسینی، فاطمه‌سادات(1399)، «مطالعه تطبیقی ارزیابی خسارت بدنی کودکان در حقوق ایران و ایالات متحده آمریکا»، تحقیقات حقوقی، دوره 23، شماره 90.
15.  هوشمند فیروزآبادی، حسین و شیخ‌زاده، سامره (1400)، «جایگاه قصد فعل در مسئولیت مدنی»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال ۱۳، شماره ۲۴.
منابع انگلیسی
16.    Fox, Dou,(2017), Reproductive Negligence, Colombia La Review, vol. 117,149.
17.    Haqq, Luke Isaac, (2023), The History of Wrongful Birth and The Future of Reproductive Technologies,Minnesota Journal of Law, Science and Tecnology, vol. 24,2.
18.    Purshouse, Craig, (2025), Reconceiving Tort Liability for “Wrongful life”, Cambridge Law journal, Published online, doi:10.1017/S0008197325100986
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.