دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

زحمت بازار :تحلیل دادنامه صادره شده در موضوع اقتباس غیر مجاز از زندگی نامه در تولید اثر سینمایی: سود یا فرصت کسب سود ؟

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
عباس میرشکاری 1
مونا عبدی 2
1 دانشیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانش آموخته دکتری حقوق خصوصی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
10.22034/analysis.2026.2084069.1190
چکیده
از جمله دشواریهای حوزه حقوق خسارات، تفکیک میان دو عنوان «سود از دست رفته» (عدم‌النفع) و «فرصت از دست رفته برای کسب سود» (قابلیت سودآوری) در ارتباط با فروش یک محصول (کالا، اثر و غیره) است که به‌ لحاظ علمی و عملی تفاوتهای مهمی را داراست. شباهت این دو مفهوم تا حدی است که بسیاری از محققان و همچنین قضات در آراء خود آن ‌ها را یکی می‌انگارند یا بدون توجه به تفاوت‌ هایشان، این الفاظ را به جای یکدیگر به کار می‌برند. اگر محصول مورد عرضه برای فروش، فیلم باشد، چنین تفکیکی به ‌واسطه برخی از ویژگیهای این نوع محصولات یعنی 1. غیر ملموس بودن این نوع دارایی پیش از ساخت 2. جریان درآمدی دارای پایه غیر نزولی و 3. عدم قطعیت بسیار زیاد تا پیش از عرضه، دشوارتر هم می‌شود. رأی مورد تحلیل پیش‌رو از شعبه 3 دادگاه عمومی تهران از جمله آرائی است که اگرچه با توجه به شرایط خاص این پرونده ورود هرگونه زیان به خواهان را رد کرده است اما در آمیختن میان این دو مفهوم در ادبیات به‌کار رفته در آن به خوبی قابل ملاحظه است. ازاین‌رو و به بهانه صدور آن، فرصت مغتنم شمرده شده است تا براساس مطالعات کتابخانه‌‌ای و با روی‌کردی تطبیقی و تحلیلی ضمن تفکیک این دو عنوان خسارت به صورت کلی، به انطباق آنها با خسارات وارد شد در عرصه ساخت فیلم اشاره شود. یافته‌‌های این تحقیق نشان می‌دهد که برای انطباق این دو عنوان خسارت در این زمینه خاص، تفکیک میان مرحله پیش از ساخت و پس از آن ضروری به نظر می‌رسد.
کلیدواژه‌ها
اقتباس غیرمجاز
عدم‌النفع
فرصت از دست رفته
سببیت خلاف واقع
دارایی پایه غیرنزولی
پایگاههای اطلاعاتی

عنوان مقاله English

Market Trouble :An Analysis of a Judgment Concerning Unauthorized Adaptation of a Biography in a Cinematic Production: Profit or the Opportunity to Make a Profit?

نویسندگان English

ABBAS Mirshekari 1
Mona Abdi 2
1 Associate Professor of Department of Private and Islamic Law, Faculty of Law & Political Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Ph. D in Private Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده English

Among the difficulties in the field of tort law is the distinction between the two titles of "loss of profit" and "loss opportunity to make a profit" concerning the sale of a product (goods, work, etc.), which have important differences from an academic and practical point of view.The similarity between these two concepts is such that many researchers and judges in their issued judgments, either consider them identical or use these terms interchangeably without taking into consideration to their distinctions. If the product offered for sale is a film, such a distinction becomes even more difficult due to some of the characteristics of this type of product, namely: 1. the intangible nature of this type of asset before production, 2. the non-decreasing basis of the income stream, and 3. the high level of uncertainty until the product is supplied to the market. The judgment under analysis, rendered by Branch III of the Shahid Beheshti Public Civil Court, is one that, although rejects any harm to the plaintiff due to the specific circumstances of the case, conflation between the abovementioned concepts is clearly noticeable in the literature it employs.Therefore, on the occasion of rendering the judgment in question, the opportunity has been taken to refer to their adaptation to damages incurred in the field of filmmaking, based on library studies and with a comparative and analytical approach, while distinguishing these two types of damages in general. The findings of this research indicate that, for applying these two damages in this specific context, distinguishing between pre-production and post-production stages is essential.

کلیدواژه‌ها English

unauthorized adaptation
loss of profit
loss of profitability
false causation
non-decreasing asset value
databases
الف) منابع فارسی
کتب:
1.      آذین، سید محمد، (1403)، مطالعه تطبیقی مسئولیت مدنی ناشی از تفویت فرصت درمان درنظام‌ حقوقی کامن‌لا و ایران، منتشر شده در کتاب مجموعه مقالات حقوق خصوصی سلامت (به قلم جمعی از پژوهشگران)، جلد دوم، تهران: مرکز ملی تحقیقات حقوق سلامت.
2.      صفایی، سید حسین، حسینی، سید احسان، (1400)، دوره مقدماتی حقوق مدنی اشخاص و اموال، جلد اول، ویرایش سوم، چاپ سی و یکم، تهران: بنیاد حقوقی میزان/
3.      کاتوزیان، ناصر، (1386)، دوره مقدماتی حقوق مدنی اموال و مالکیت، چاپ پانزدهم، تهران، نشر میزان.
مقالات:
4.      قاسمی,حسن و عربیان,اصغر . (1404). بازپژوهی مفهومی و مصداقی مالکیت فکری (چالشها و ساماندهی اوصاف و اقسام آن در پرتو فقه و حقوق تطبیقی). دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 2(4), 120-153. doi: 10.22034/jpl.2025.2065576.1220
5.    کاظمی، محمود، (1380)، «نظریه از دست دادن فرصت در مسئولیت مدنی»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره53.
6.      میرشکاری، عباس، (1399)، «مطالعه تطبیقی تقلید از شخصیت دیگری برای بهره‌برداری تجاری  در نظام‌های حقوقی آمریکا، انگلیس، آلمان، فرانسه و ایران»، دوفصلنامه حقق تطبیقی، دوره هفتم، شماره 2.
7.      میرشکاری، عباس، عبدی مونا، (1404)، «انتظار یا اعتماد: تحلیل آراء صادره در یکی از پرونده‌های شرکت خدمات ارتباطی در خصوص ضابطه ارزیابی خسارت عدم‌النفع»، مجله نقد و تحلیل آراء قضائی، دوره 4، شماره 8 doi: 10.22034/analysis.2025.2073654.1123
ب) منابع انگلیسی
A. Books:
8.      Ribeiro, Robert, (2005), Commercial Litigation: Damages and other Remedies for Breach of Contract, Thorogood Publishing.
B. Articles:
9.      Aghian, Daniel, (2019), “Proving the Money Trail: The Importance of Causation in Lost Opportunity Claims”, Precedent AULA, vol: 17,
Available at: Https://www5.austlii.edu.au/au/Journals/precedentAULA/2019/17.html.
10.   Black, Vaughan, (1998), “Not A Chance: Comments on Addams, The Valuation of Chance”, Canadian Business Law Journal, vol: 30.
11.   Burnett, Gill, (2020), “The Doctrine of Loss of Chance: Recent Developments”, Available at: docbreachcroft.com/en/what-we-think/the-doctrine-of-loss-of-chance-recent-developments.
12.   Chance, Don. M, Hillebrand, Eric. T & Hillard, Jimmy. E, (2005), “Pricing an Option on a Non-Decreasing Asset Value: An Application to Movie Revenue”, Louisiana State University, DOI: 10.2139/ssrn.870793.
13.   Choi, Yong-Jae, Min, Chung-ki, Park. Chanyul, (2020), “Effects of Trade Barriers and Cultural Distance on the Domestic Market Share in the Film Industry”, World Trade Review, vol: 19, Issue. 1.
14.   Conway, O, (1997), “Mixing Business with Pleasure”, Risk, vol: 10.
15.   Eisenberg, Melvin Aron, (1998), “Probability and Chance in Contract Law”, UCLA Law Review, vol: 45.
16.   Elberse, A. and Eliashberg, J., (2003), “Demand and Supply Dynamics for Subsequentially Released Productions: The Case of Motion Pictures”, Marketing Science, vol: 22.
17.   Karanam, Ramkishore & Sivaraman, Preethi, (2025), “Loss of Profit and Profitability: Distinct Concepts Frequently Confused”, Available at: www.scconline.com/blog/post/2025/06/11/loss-of-profit-and-profitability-distinct -concepts-frequently-confused.
18.   Kumar Singh, Pragyesh, Asthana, Spana, (2025), “Financial Sustainability in the Film Industry: Challenge, Strategies and Future Directions”, International Journal on Science and Technology, vol: 16, Issue. 3.
19.   Liu, Benjamin, (2022), “Assessing Damages for Loss of Chance”, Journal of Contract Law (JCL), vol: 38, Available at: Http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4541168.
20.   Moratova, Anna, Ignatov, Dimitry, (2022), “Evaluation of Influence of Movie Title Texts and Features on Movie Rating Prediction”, Macs Pro 2021 (Conference).
21.   Pinn. Julian, (2009), “Behind the Scenes of the Global Film Industry”, International Organization for Standardization (ISO) Focus, April 2009.
22.   Pools, Michael & McMahon, Heather, (2021), “Loss of a Chance in Commercial Transactions: Where Are We Now?” Butterworths Journal of International Banking and Financial Law, no. June 2021.
23.   Pryor, Jeremy, (2007), “Lost Profit or Loss of Chance: Reconsidering the Measure of Recovery for Lost Profits in Breach of Contract Actions”, Regent University Law Review, vol: 19.
24.   Ravid, S,A, (1999), “Information Blockbusters and Stars: A Study of the Film Industry”, The Journal of Business, vol: 72.
25.   Rhee, Robert, (2013), “Loss of Chance Probabilistic Cause and Damage Calculation: The Error in Matsuyama v. Birnbaum and the Majority Rule of Damages in Many Jurisdictions More Generally”, University of Maryland, vol: 39.
26.   Sawhney, M.s and J. Eliashberg, (1996), “A Parsimonious Model for Forecasting Gross Box-Office Revenues of Motion Pictures”, Marketing Science, vol: 15.
27.   Siminoff, J.s and Sparrow, I.R., (2000), “Predicting Movie Grosses: Winners and Losers Blockbusters and Sleepers”, Chance, vol: 13.
28.   Strassfeld, Robert, (1992), “If…. Counterfactual in Law”, George Washington Law Review (Case Western Reserve), vol: 60.
29.   Tomlin, Jonathan. T & Merrel, David. R, (2006), “The Accuracy and Manipulability of Lost Profits Damages Calculations: Should the Trier of Fact Be “Reasonable Certain?” The Tennessee Journal of Business Law, vol:7.
30.   Zhu, Siqi, (2024), “Financial Analysis and Risk Study of Global Film Companies: A Case Study of Warner Bros. Entertainment, Inc.”, Highlights in Business Economics and Management, vol: 24.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.