دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

نقد رای شعبه دیوان عالی کشور در مورد «خلاف شرع بین» بودن وجه التزام گزاف

نوع مقاله : نقد رای دیوان عالی کشور

نویسنده
استاد گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
اگر رای قطعی به استناد شرع نقض می­شود، استناد به این شرع باید صریحا مستند نقض قرار بگیرد. جهت کلی مباینت با موازین شرعی، نباید موجب کنار نهادن رای قطعی شود. شرع یک سامانه حقوقی حاوی احکام امری و تکمیلی است. «خلاف شرع بیِّن» به باور نگارنده به معنای مخالفت رای با بخش آمره شرع است و نه هر حکمی در شرع. رسیدگی شکلی و ماهوی در دیوان عالی کشور پس از تجویز اعاده دادرسی از سوی رئیس قوه قضاییه، به این دیوان اجازه می­دهد تا برای نمونه در فرض پرونده حاضر که شرط وجه التزام را گزاف دانسته­اند، دادگاهی که پرونده بدان ارجاع شده است با جلب نظر کارشناس، میزان متناسب خسارت را ارزیابی و اعلام و حکم کند. نقض رای و صدور حکم به بی حقی خواهان و ارجاع او به دادخواهی مجدد، آن هم به استناد عمومات قانون مدنی و قانون مسؤولیت مدنی، سخت واجد ایراد است.


کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Critique of the Decision Rendered by a Branch of the Supreme Court on the "Clearly Unlawful" Nature of the Excessive Penalty Clause

نویسنده English

Hassan Mohseni
Professor of the Department of Private and Islamic Law - Faculty of Law and Political Science - University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

If a final judgment is reversed on the basis of the Sharia, this reliance must be explicitly stated in the reversal of the judgement.The general grounds of conflict with the Sharia standards should not lead to setting aside the final judgment. Sharia is a legal system containing mandatory and supplementary rulings. The phrase "clearly contrary to the sharia", in the author's opinion, means that the judgment in question contradicts the mandatory part of the Sharia, and not any ruling in the Sharia. Dealing with the procedural and merits of claims in the Supreme Court after the head of the judiciary has authorized a de novo proceedings, allows the branch to which it was referred, for example in the present case where the penalty clause is considered excessive, to assess the appropriate amounts of damages by obtaining the opinion of an expert and to make a ruling accordingly.Reversal of a judgment, issuing of a judgment to dismiss a plaintiff's claim, and recommending that he should file a new pleading, simply based on the general principles of the Civil and Civil Liability Acts, is highly questionable.


کلیدواژه‌ها English

clear principles of the sharia
penalty clause
modification
defense rights
1.      جواهرکلام، محمدهادی و رسول کاظم زاده، (۱۴۰۴)، چرایی و چگونگی تعدیل وجه التزام قراردادی؛ قیام رویه قضایی در برابر قانون نامطلوب (با مطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه، انگلستان و اسناد بین‌المللی)، فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، دوره 8، شماره 26، ص.  9-49, doi: 10.22034/law.2024.2038510.1446
2.      شریعت باقری، محمد جواد، (۱۴۰۴)، در جستجوی آراء مستدل و مستند؟‌ یا اتقان آراء قضایی؟، دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی، دوره ۴، شماره ۸، پاییز و زمستان، ص. ۱۰-۱۸. Doi:  10.22034/analysis.2026.733546
3.      کاتوزیان، ناصر، (۱۳۸۰)، حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ ۳،‌ جلد ۳.
4.      محسنی، حسن، (۱۳۸۹)، اداره جریان دادرسی مدنی، بر پایه همکاری و در چارچوب اصول دادرسی، تهران، شرکت سهامی انتشار.
5.      نهرینی، فریدون، (۱۳۹۴)، اعاده دادرسی به تشخیص رئیس قوه قضاییه، تهران، ‌گنج دانش.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.