دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

اسقاط یک سویه شکایت از رای مدنی (نقد و بررسی رای وحدت رویه شماره 819 هیات عمومی دیوان عالی کشور)

نوع مقاله : نقد رای وحدت رویه

نویسندگان
بهنام شکوهی مشهدی 1
مهدی شکوهی مشهدی 2
1 دانشجوی دکتری دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکتری دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
10.22034/analysis.2024.2006913.1027
چکیده
حسب شرایطی ممکن است نسبت به یک رای، یک یا چندین طریقه شکایت وجود داشته باشد. شکایت از رای جزو حقوق قابل اسقاط است که بر همین اساس مقنن در ماده 333 قانون آیین دادرسی مدنی به اسقاط کتبی و توافقی حق تجدیدنظرخواهی و هم‌چنین در بند 4 ماده 369 به اسقاط طرفینی حق فرجام­خواهی اشاره کرده است. در قانون موصوف نسبت به اسقاط یک­سویه شکایت و هم‌چنین اسقاط ضمنی، صراحتی دیده نمی‌شود. همین موضوع به­رغم ایجاد اختلاف­نظر میان نویسندگان، اختلاف آراء در رویه دادگاهها را نیز منجر گردیده است. با این توضیح که برخی از شعب فقط اسقاط کتبی و توافقی را می­پذیرند و در مقابل، بعضی اسقاط ضمنی را هم پذیرفته­اند و شعبی دیگر به هیچ‌کدام از اسقاط صریح و ضمنی ترتیب اثر نداده­اند. با صدور رای موضوع نوشتار حاضر (رای وحدت رویه شماره 819 هیات عمومی دیوان عالی کشور) که مورد تایید نیز می‌باشد به این اختلاف­ها تا حدی پایان داده شد چه افزون بر پذیرش اصلِ اسقاطِ حق شکایت، اسقاط یک­سویه را هم قابل ترتیب اثر دانسته است؛ هرچند نسبت به برخی موارد از جمله اسقاط ضمنی حق شکایت و اسقاط خودِ طریقۀ شکایت به سبب تصریح نشدن بدان­ها، هم‌چنان باب مناقشه باز است که در این نوشتار نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد.
کلیدواژه‌ها
اسقاط حق شکایت
اسقاط صریح و ضمنی
طرق عادی و فوق‌العاده
حقوق شخصی آیینی

عنوان مقاله English

Unilateral Waiver of an Objection to a Civil Judgment, A Critique and Review of Binding Precedent No. 819, Rendered by the General Board of the Supreme Court

نویسندگان English

Behnam shekoohi mashhadi 1
Mehdi shekoohi mashhadi 2
1 PhD student, Faculty of Law and Judicial Science, University of Tehran
2 PhD student, Faculty of Law and Judicial Science, Azad University, Karaj Branch
چکیده English

Depending on the circumstances, there may be one or more ways to object to a judgment. Objection to a judgment is among the rights that can be waived. Accordingly, in Article 333 of the Civil Procedure Act the legislator has mentioned the written and agreed waiver of the right to appeal, and also in paragraph 4 of Article 369, the parties' waiver of the right to appeal. In the above-mentioned Act, there is no clarity in regard to unilateral or implied waiver of the objection. This very issue, in addition to giving rise to differences of opinion among authors on the subject, has also led to differences of opinion in court precedent. It should be added that some courts only accept written and agreed waivers, while others have also accepted implied waivers, and still a third group have not given effect to any express or implied waivers at all. Upon rendering the decision which is the subject of this article (Binding Precedent No. 819, rendered by the General Board of the Supreme Court), of which we approve, these disputes were to a large extent resolved since, in addition to accepting the principle of waiver of the right to object, unilateral waiver can also be considered as valid; However, regarding some cases, including implied waiver of the right to object and waiver of the method of objection itself, due to their not having been specified, there is still room for disagreement, and issue that is also discussed in this article.

کلیدواژه‌ها English

waiver of the right to object
implied and express waiver
normal and extraordinary methods
personal procedural rights
الف- منابع فارسی
1.   افتخار جهرمی، گودرز؛ السان، مصطفی (1399)، آیین دادرسی مدنی، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: بنیاد حقوقی میزان.
2.   امامی، سید حسن (1397)، حقوق مدنی، جلد اول، چاپ سی و هشتم، تهران: نشر اسلامیه.
3.   پورطهماسبی­فرد، محمد؛ محسنی، حسن (1384)، اصل تسلط طرفین دعوا بر جهات و موضوعات دعوا، مجله کانون وکلای دادگستری مرکز، دوره 190، شماره 3.
4.   جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1392)، تاثیر اراده در حقوق مدنی، چاپ سوم، تهران: انتشارات گنج دانش.
5.   حسن­زاده، مهدی (1402)، اسقاط حق شکایت از رای مدنی، حقوق خصوصی، دوره 20، شماره1.
6.   خوانساری، آقا موسی (1424ق)، منیة الطالب فی شرح مکاسب (تقریرات میرزای نایینی)، جلد اول، الطبعۀ الثانیۀ، قم: موسسه النشر الاسلامی.
7.   رحمت­الهی، حسین؛ آقا محمدآقایی، احسان (1399)، نگاهی نو به مبانی حقوق عمومی، چاپ اول، تهران: شرکت سهامی انتشار.
8.   شمس، عبدالله (1393)، آیین دادرسی مدنی، دوره پیشرفته، جلد نخست، چاپ سی و دوم، تهران: انتشارات دراک.
9.   شمس، عبدالله (1387)، آیین دادرسی مدنی، دوره پیشرفته، جلد دوم، چاپ هفدهم، تهران: انتشارات دراک.
10.   صفایی، سیدحسین (1393)، حقوق مدنی، جلد دوم، چاپ نوزدهم، تهران: بنیاد حقوقی میزان.
11.   غروی اصفهانی، محمدحسین (1425ق)، حاشیۀ کتاب مکاسب، جلد 36، الطبعۀ الاولی، قم: پایه دانش.
12.   غمامی، مجید؛ محسنی، حسن (1396)، آیین دادرسی مدنی فراملی، چاپ چهارم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
13.   غمامی، مجید؛ محسنی، حسن (1391)، اصل ابتکار عمل خصوصی اصحاب دعوا در دادرسی مدنی و استثناها و قیدهای آن، مطالعات حقوق خصوصی، دوره 42، شماره 1.
14.   فروغی، سید علیرضا (1397)، بررسی فقهی و حقوقی مفهوم حق و حکم، مجله فقه و حقوق خصوصی، شماره 1.
15.   کاتوزیان، ناصر (1387)، اعمال حقوقی (قرارداد، ایقاع)، چاپ هفدهم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
16.   کاتوزیان، ناصر (1388 الف)، مقدمه علم حقوق، چاپ هفتاد و سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
17.   کاتوزیان، ناصر (1388 ب)، قواعد عمومی قراردادها، جلد اول، چاپ هشتم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
18.   محسنی، حسن (1398)، شکایت از رای مدنی در خلال مهلت طریقۀ شکایت دیگر و مقولۀ اسقاط حق شکایت، حقوق خصوصی، دوره 16، شماره 2.
19.   محسنی، حسن (1396)، توصیف رای از منظر قابلیت شکایت، مطالعات حقوق تطبیقی، دوره 18، شماره 1.
20.   محسنی، حسن (1395)، آیین دادرسی مدنی فرانسه، جلد نخست، چاپ چهارم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
21.   محسنی، حسن (1394)، نقص اعمال آیین دادرسی مدنی در حقوق فرانسه، مجله حقوق تطبیقی، دوره 6، شماره 2.
22.   محسنی، حسن (1393)، اداره جریان دادرسی مدنی بر پایه همکاری و در چارچوب اصول دادرسی، چاپ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
23.   محقق داماد، سیدمصطفی (1406ق)، قواعد فقه، جلد اول، چاپ دوازدهم، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
24.   متین دفتری، احمد (1398)، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، چاپ ششم، تهران: مجمع علمی و فرهنگی مجد.
25.   مهاجری، علی (1378)، مبسوط در آیین دادرسی مدنی، جلد سوم، تهران: انتشارات فکرسازان.
26.   نهرینی، فریدون (1401)، آیین دادرسی مدنی، جلد چهارم، تهران: گنج دانش.
27.   یوسف­زاده، مرتضی (1394)، آیین دادرسی مدنی، چاپ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
ب- منابع خارجی
28. Cadiet, Loic (2010), Code de Procédure Civile, Paris: Litec.
29. Couchez, Gérard; Langlad, Jean et Lebau, Daniel (1998), Procédure Civile, Paris: Dalloz.
30. Couchez, Gérard (2006), Procédure Civile, 14e éd., Paris: Sirey.
31. Grossi, Simona (2023). The waiver of constitutional rights. Houston Law Review, 60 (5), 1021-1066.
32. Guinchard, Serge; Chainais, Cécile et Ferrand, Frédérique (2014), Procédure Civile: Droit interne et droit de l' Union européenne, 32e éd., Paris: Dalloz.
33. -Kessler, A. D. (2023). Toward an account of the nineteenth-century emergence of the comparative accusatorial/inquisitorial divide, American Journal of Comparative Law, 71 (2), 296-327.
34. Petit, Carlos (2018), Due process and civil procedure, or how to do codes with theories, American Journal of Comparative Law, 66 (4), 791-810.
35. Sellers, Mortimer Newlin Stead, (2022). The rule of law in the united states of America, American Journal of Comparative Law, 70 (Supplement 1), i26-i38.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.