دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

ماهیت خسارت محرومیت از منافع اقتصادی از حیث عدم النفع یا ممکن الحصول بودن و شرایط احراز رابطه سببیت در خسارات اقتصادی زنجیره‌ای؛ واکاوی رای محاکم بدوی و تجدیدنظر استان اردبیل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه حقوق دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی قزوین، قزوین، ایران
چکیده
ماهیت خسارت ناشی از توقف فعالیتهای بهره برداری از معادن،با توجه به اینکه صاحبان پروانه بهره برداری برای مدت محدود و معینی دارای حق انتفاع از معدن مربوطه هستند، از مصادیق خسارات ناشی از تفویت منافع ممکن الحصول محسوب می شود که ارزش خالص آن می باید پس از کسر هزینه های قابل احتساب، به عنوان سود حسابداری مورد ارزیابی قرار گیرد. در خصوص خسارت ناشی از عدم به‌کارگیری واستهلاک تجهیزات و ماشین آلات در جهت راه اندازی و تکمیل کارگاه تولیدی شن و ماسه در اثر ممانعت از تکمیل کارگاه،با توجه به این‌که تجهیزات و ماشین آلات مزبور دارای منافعی از پیش مسلم، محقق(موجود) و مقتضی استیفا هستند، ممانعت از به‌‎کارگیری آنها موجب تفویت منافع ممکن الحصول تجهیزات و ماشین آلات به شمار می آید و در چهارچوب سود حسابداری پس از کسر هزینه های قابل احتساب در صورت استیفای از آنها، قابل ارزیابی است. مگر آن‌که به‌کارگیری آنها در فعالیتهای مشابه دیگر امری معقول، کم خطر ، منطقی(قابل برنامه ریزی) و متعارف باشد که در پرونده مانحن فیه به دلیل پرهزینه و خطر پذیر بودن جابه‌جایی ماشین آلات و تجهیزات و قابل پیش بینی نبودن مدت زمان ممانعت، میسر نیست.در مقابل خسارت ناشی از محرومیت از تکمیل چرخه فرآوری تولید شن و ماسه، از نمونه های عدم النفع ، سود اقتصادی و زنجیره پسین خسارت عدم استفاده از ماشین آلات به شمار می آید که به جهت احتمالی بودن ایجاد آن در آینده، قابل پیش بینی نبودن و عدم قابلیت انتساب عرفی ضرر به فعل زیان زننده قابل مطالبه محسوب نمی شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Nature of the Damage Caused by Deprivation of Economic Benefits in Terms of Loss of Profit or Possibility of Obtaining it and the Conditions for Establishing a Causal Relationship in Economic Damages that Occur in a Chain Reaction; Analysis of the Judgment Rendered by Ardebil Court of First Instance and Provincial Appellate Court

نویسنده English

smaeil keshavarz safi yi
Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Humanities, Islamic Azad University of Qazvin
چکیده English

The nature of the damage resulting from the cessation of mining operations, given that the owners of the exploitation license have the right to use the relevant mine for a limited and specific period, is considered an example of damage resulting from the loss of potential benefits, the net value of which should be evaluated as accounting profit after deducting the deductible costs.Regarding the damage resulting from the failure to use and depreciation of equipment and machinery to start and complete the sand and gravel production workshop due to the prevention of the completion of the workshop, given that the aforementioned equipment and machinery have certain, established (existing) benefits and possess the necessary operating conditions, preventing their use is considered to be a loss of potential profits from the equipment and machinery, and can be assessed within within the framework of accounting profit after deducting the costs that can be counted if they are used.Unless their use in other similar activities is reasonable, low-risk, logical (plannable), and conventional, which is not possible in this case due to the high cost and risk of moving machinery and equipment and the unpredictability of the duration of prevention.In contrast, damage resulting from the deprivation of completing the processing cycle related to sand and gravel is an example of loss of profit, economic profit, and the subsequent chain of damage from the loss of the use of machinery, which is not considered recoverable due to the possibility of its occurrence in future, its unforeseeability, and the inability to attribute the loss in a conventional manner to the act of the tortfeasor.

کلیدواژه‌ها English

loss of profit
possible to obtain
accounting profit
damage that occurs in a chain reaction
economic profit
opportunity cost
اصفری آق مشهدی، فخر الدین(1381)،"خسارت عدم النفع در حقوق ایران و کنوانسیون بیع بین المللی مصوب 1980" مجله نامه مفید، شماره 29،صص 77-94
امینی نسب،حمزه&میرشکاری،عباس(1398)"ماهیت و اوصاف قرارداد بهره برداری از معدن"،فصلنامه دانش حقوق مدنی،شماره2،1398،صص1-10
بابایی، ایرج(1394)، حقوق مسئولیت مدنی والزامات خارج از قرارداد،تهران، انتشارات میزان
حویزاوی علیرضا, بذرپاچ حمید, جلالی حسین(1403)" بررسی خسارات اقتصاى محض در حقوق ایران، انگلیس و مصر". مطالعات فقه اقتصادی; 6(شماره 5):صص 329-344:
سکوتی نسیمی, رضا, شمالی, نگار. (1390). 'جایگاه عدم‌النفع در نظام حقوقی ایران', مطالعات حقوق تطبیقی معاصر, 2(2), صص79-98
سلیمانی اعظم، معماریان شجاع(1391). "رابطه سود اقتصادی و سود حسابداری با حقوق صاحبان سهام در شرکت‌های برتر پذیرفته شده در بازار سرمایه تهران" . مجله اقتصادی (دوماهنامه بررسی مسائل و سیاستهای اقتصادی).; ۱۲ (۷ و ۸) :۷۵-۹۲
شعاریان, ابراهیم, مولایی, یوسف. (1390). 'مطالعه تطبیقی مبانی قاعده تقلیل خسارت', مطالعات حقوق تطبیقی معاصر, 2(2):صص131-155
شهبازی محمد حسین, اکبری دهنو میثم, حاجیان هانی. (1402). 'مطالعۀ تطبیقی عدم‌النفع در فقه و قوانین آیین دادرسی ایران', مجله حقوقی دادگستری, 87(121):صص115-144
کشاورز، اسماعیل(1403)حقوق مسئولیت مدنی،تهران، انتشارات امجد،1403
لیپسی،ریچاردجی، هاربری، کالین(1378)،اصول علم اقتصاد،ج اول، مشهد، نشر نیکا
محمدی رمقانی, حسن, کشاورز صفی ئی, اسماعیل. (1402). 'نظریه «آخرین فرصت اجتناب از ضرر» در حقوق ایران؛ با نگاهی به کامن لا و نظام فقهی', مطالعات حقوقی, 15(4):ص239-270
موسوی, سیدمحمدصادق, خزایی, سید علی, دهقان, سید هادی(1397). "بررسی تطبیقی «خسارت اقتصادی» و «عدم‌النفع». پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب, 1397; 5(2): 139-170
میرشکاری عباس, عبدی مونا. (1402). 'تمایز عدم‌النفع و تفویت منفعت: با تأکید بر نقد و تحلیل دادنامه‌های شماره شعبه 20 دادگاه عمومی حقوقی تهران و شعبه 80 دادگاه تجدیدنظر استان تهران', دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی, 2(3):صص192-217 Doi: 10.22034/analysis.2023.2005306.1015
میرشکاری عباس, عبدی مونا. (1404). 'انتظار یا اعتماد: تحلیل آراء صادره در یکی از پرونده‌های شرکت خدمات ارتباطی در خصوص ضابطه ارزیابی خسارت عدم‌النفع', دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی, 4(8)،صص361-404 Doi: 10.22034/analysis.2025.2073654.1123
میرمعزی، سید حسین(1383). 'هزینه فرصت سرمایه گذاری در اقتصاد اسلامی', فصلنامه اقتصاد اسلامی, 4(16),صص 75-97
واعظ سید علی, بنابی قدیم رحیم(1400). 'کیفیت سود: چالش بزرگ حسابداری', مطالعات حسابداری و حسابرسی, 10(38),صص23-38
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.