دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

ماهیت خسارت محرومیت از منافع اقتصادی از حیث عدم النفع یا ممکن الحصول بودن از منظر حقوق و اقتصاد ؛واکاوی آراء شعب بدوی و تجدیدنظر استان اردبیل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه حقوق دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی قزوین
چکیده
ماهیت خسارت ناشی از توقف فعالیت های بهره برداری از معادن،با توجه به اینکه صاحبان پروانه بهره برداری برای مدت محدود و معینی دارای حق انتفاع از معدن مربوطه هستند، از مصادیق خسارات ناشی از تفویت منافع ممکن الحصول محسوب می شود که ارزش خالص آن می بایست پس از کسر هزینه های قابل احتساب، به عنوان سود حسابداری مورد ارزیابی قرار گیرد. در خصوص خسارت ناشی از عدم بکارگیری واستهلاک تجهیزات و ماشین آلات در جهت راه اندازی و تکمیل کارگاه تولیدی شن و ماسه در اثر ممانعت از تکمیل کارگاه،با توجه به اینکه تجهیزات و ماشین آلات مزبور دارای منافعی از پیش مسلم، محقق(موجود) و مقتضی استیفا هستند، ممانعت از بکارگیری آنها موجب تفویت منافع ممکن الحصول تجهیزات و ماشین آلات به شمار می آید و در چهارچوب سود حسابداری پس از کسر هزینه های قابل احتساب در صورت استیفاء از آنها، قابل ارزیابی است. مگر آنکه بکارگیری آنها در فعالیتهای مشابه دیگر امری معقول، کم خطر ، منطقی(قابل برنامه ریزی) و متعارف باشد که در پرونده مانحن فیه به دلیل پرهزینه و خطر پذیر بودن جابجایی ماشین آلات و تجهیزات و قابل پیش بینی نبودن مدت زمان ممانعت، میسر نمی باشد.در مقابل خسارت ناشی از محرومیت از تکمیل چرخه فرآوری تولید شن و ماسه، از نمونه های عدم النفع ، سود اقتصادی و زنجیره پسین خسارت عدم استفاده از ماشین آلات به شمار می آید که به جهت احتمالی بودن ایجاد آن در آینده، قابل پیش بینی نبودن و عدم قابلیت انتساب عرفی ضرر به فعل زیان زننده قابل مطالبه محسوب نمی شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The nature of the damage of deprivation of economic profits in terms of loss of profit or possibility of obtaining it from the perspective of law and economics; Analysis of the verdicts of the primary and appeal courts of Ardabil province

نویسنده English

smaeil keshavarz safi yi
Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Humanities, Islamic Azad University of Qazvin
چکیده English

The nature of the damage resulting from the cessation of mining activities, given that the owners of the exploitation license have the right to use the relevant mine for a limited and specific period, is considered an example of damage resulting from the loss of possible benefits, the net value of which should be evaluated as accounting profit after deducting the deductible costs. Regarding the damage resulting from the failure to use and depreciation of equipment and machinery in order to launch and complete the sand and gravel production workshop due to the prevention of the completion of the workshop, Given that the aforementioned equipment and machinery have certain, established (existing) benefits that must be realized, preventing their use is considered to be a loss of potential profits from the equipment and machinery, and can be assessed within the framework of accounting profit after deducting the costs that can be accountd for if they are realized. Unless their use in other similar activities is reasonable, low-risk, logical (plannable), and conventional, which is not possible in this case due to the high cost and risk of moving machinery and equipment and the unpredictability of the duration of the obstruction. In contrast, damage resulting from the deprivation of completing the sand and gravel production processing cycle is an example of loss of profit, economic profit, and the subsequent chain of damage from the lack of use of machinery, which is not considered recoverable due to the possibility of its occurrence in future, its unforeseeability, and the inability to rely on the customary law of the harmful act. In contrast, damage resulting from deprivation of completing sand and gravel production processing cycle is an example of loss of benefit, economic benefit, and the subsequent chain of damage from the lack of use of machinery, which is not considered recoverable due to the possibility of its occurrence in future, its unforeseeability, its inability to be attributed to the harmful act

کلیدواژه‌ها English

loss of profit
possible benefit
accounting profit
chain loss
economic profit
opportunity cost
اصفری آق مشهدی، فخر الدین(1381)،"خسارت عدم النفع در حقوق ایران و کنوانسیون بیع بین المللی مصوب 1980" مجله نامه مفید، شماره 29،صص 77-94
امینی نسب،حمزه&میرشکاری،عباس(1398)"ماهیت و اوصاف قرارداد بهره برداری از معدن"،فصلنامه دانش حقوق مدنی،شماره2،1398،صص1-10
بابایی، ایرج(1394)، حقوق مسئولیت مدنی والزامات خارج از قرارداد،تهران، انتشارات میزان
حویزاوی علیرضا, بذرپاچ حمید, جلالی حسین(1403)" بررسی خسارات اقتصاى محض در حقوق ایران، انگلیس و مصر". مطالعات فقه اقتصادی; 6(شماره 5):صص 329-344:
سکوتی نسیمی, رضا, شمالی, نگار. (1390). 'جایگاه عدم‌النفع در نظام حقوقی ایران', مطالعات حقوق تطبیقی معاصر, 2(2), صص79-98
سلیمانی اعظم، معماریان شجاع(1391). "رابطه سود اقتصادی و سود حسابداری با حقوق صاحبان سهام در شرکت‌های برتر پذیرفته شده در بازار سرمایه تهران" . مجله اقتصادی (دوماهنامه بررسی مسائل و سیاستهای اقتصادی).; ۱۲ (۷ و ۸) :۷۵-۹۲
شعاریان, ابراهیم, مولایی, یوسف. (1390). 'مطالعه تطبیقی مبانی قاعده تقلیل خسارت', مطالعات حقوق تطبیقی معاصر, 2(2):صص131-155
شهبازی محمد حسین, اکبری دهنو میثم, حاجیان هانی. (1402). 'مطالعۀ تطبیقی عدم‌النفع در فقه و قوانین آیین دادرسی ایران', مجله حقوقی دادگستری, 87(121):صص115-144
کشاورز، اسماعیل(1403)حقوق مسئولیت مدنی،تهران، انتشارات امجد،1403
لیپسی،ریچاردجی، هاربری، کالین(1378)،اصول علم اقتصاد،ج اول، مشهد، نشر نیکا
محمدی رمقانی, حسن, کشاورز صفی ئی, اسماعیل. (1402). 'نظریه «آخرین فرصت اجتناب از ضرر» در حقوق ایران؛ با نگاهی به کامن لا و نظام فقهی', مطالعات حقوقی, 15(4):ص239-270
موسوی, سیدمحمدصادق, خزایی, سید علی, دهقان, سید هادی(1397). "بررسی تطبیقی «خسارت اقتصادی» و «عدم‌النفع». پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب, 1397; 5(2): 139-170
میرشکاری عباس, عبدی مونا. (1402). 'تمایز عدم‌النفع و تفویت منفعت: با تأکید بر نقد و تحلیل دادنامه‌های شماره شعبه 20 دادگاه عمومی حقوقی تهران و شعبه 80 دادگاه تجدیدنظر استان تهران', دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی, 2(3):صص192-217 Doi: 10.22034/analysis.2023.2005306.1015
میرشکاری عباس, عبدی مونا. (1404). 'انتظار یا اعتماد: تحلیل آراء صادره در یکی از پرونده‌های شرکت خدمات ارتباطی در خصوص ضابطه ارزیابی خسارت عدم‌النفع', دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی, 4(8)،صص361-404 Doi: 10.22034/analysis.2025.2073654.1123
میرمعزی، سید حسین(1383). 'هزینه فرصت سرمایه گذاری در اقتصاد اسلامی', فصلنامه اقتصاد اسلامی, 4(16),صص 75-97
واعظ سید علی, بنابی قدیم رحیم(1400). 'کیفیت سود: چالش بزرگ حسابداری', مطالعات حسابداری و حسابرسی, 10(38),صص23-38