دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

چگونگی جانشینی بیمه‌گر از بیمه‌گزار در دعوای مبتنی بر بازیافت غرامت علیه راننده مسبب حادثه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران
چکیده
زمانی که پای شرکتهای بیمه برای جبران خسارت در میان است، شناسایی مسؤول نهایی و چگونگی استقرار ضمان ضروری است (اهمیت و ضرورت پژوهش) و این پرسش مطرح می‌شود: در مواردی مثل وجود متصدی حمل‌ونقل که در ارسال کالا تعهد به ایمنی (نتیجه) دارد و از جمله، مسؤول اقدامات خدمه و نیز راننده طرف قرارداد حمل است، اگر بیمه از نوع بیمه اموال و بیمه‌گزار، متصدی باشد و بیمه‌گر از عهده خسارت برآید، بیمه‌گر با چه شرایطی می‌تواند برای بازیافت غرامت به راننده مسبب حادثه رجوع کند؟ و آیا می‌توان به شروط صریح یا ضمنی کاهش خسارت که در رابطه متصدی حمل‌ونقل و راننده هست، در دعوای بازیافت و در برابر بیمه‌گر استناد کرد یا خیر؟ (مسأله پژوهش). نگارنده در نوشتار حاضر با مطالعه و نقد رأی شعبه دوم حقوقی بروجن و با مراجعه به شرایط جانشینی، قواعد مسؤولیت مدنی و حقوق دعاوی و تحلیل داده‌های پرونده (روش پژوهش) به این نتیجه رسیده که جانشینی بیمه‌گر از زیان‌دیده (در بیمه اموال) با جانشینی بیمه‌گر از متصدی قدری متفاوت است و حتی اگر بیمه‌گزار را در ماده ۳۰ قانون بیمه به معنای ذی‌نفع بیمه بدانیم، شروط ضمنی یا صریح کاهنده مسؤولیت و یا کوتاهی متصدی در رعایت ارزش واقعی کالا درباره بیمه‌گر، قابل‌استناد و با رعایت شرایط جانشینی، همه ابزارهای دفاعی راننده در برابر متصدی، علیه خواهان دعوای بازیافت (بیمه‌گر در بیمه اموال) نیز قابل‌طرح است.


کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Mechanism of Subrogation of the Insurer on Behalf of the Insured in Claim Based on Recovering Compensation Against the Driver Who Caused the Accident: Critique of Judgment Rendered by the Broojen Civil Court

نویسنده English

Hosein Javar
Associate Professor, Department of Private Law, Farabi Faculty of Law, University of Tehran, Qom, Iran.
چکیده English

When insurance companies are involved in compensation, it is essential to identify the ultimate responsible party and the manner to establish the liability (importance and necessity of the research) Here the question is that in such cases as where a carrier who has a commitment to safety (result) in delivering goods and, among other things, is responsible for the actions of the crew and the driver of the vehicle, if the insurance is of the property type, the carrier is insured and the insurer covers the damage incurred, under what conditions can the insurer refer to the driver who caused the accident to recover compensation. And can the explicit or implicit conditions of limitation of liability clause that exist in the relationship between the carrier and the driver be relied on in a recovery claim against the insurer or not? (Research issue). In this article, the author, by studying and criticizing the judgment rendered by the Second Branch of the Borujen Civil Court and by referring to the conditions of subrogation, the rules of civil liability and the law of claims, and by analyzing the case data (research method), has come to the conclusion that the insurer's succession from the injured party (in property insurance) is somewhat different from the insurer's succession on behalf of the carrier. And even if we consider the insured in Article 30 of the Insurance Act to mean the beneficiary of the insurance,and implicit or explicit limitation of liability clause or the carrier's failure to observe the real value of the goods regarding the insurer can be relied upon, by observing the conditions of subrogation, all the driver's defense tools against the carrier can also be raised against the claimant of the recovery lawsuit (the insurer in property insurance).

کلیدواژه‌ها English

Establishment of liability
a claim based on recovery of compensation
subrogation on behalf of the insured
driver causing the accident
carrier
liability arising from the act of another person
منابع فارسی
1- احمدی، مریم؛ بدرزاده، اکبر (1399). «بررسی تطبیقی اصل قائم‌مقامی بیمه‌گر در حقوق بیمه ایران و فرانسه»، فصلنامه مطالعات فقه اقتصادی، سال دوم، شماره سوم، ص 55-72.
2- اشراقی آرانی، مجتبی(1402). «مسؤولیت نماینده تجاری متصدیان حمل در مقابل صاحب کالا»؛ نقد رای وحدت رویه شماره 29 دیوان عالی کشور07/10/1363، دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی، دوره 2 شماره4 . 10.22034/analysis.2024.2007530.1035 doi:
3- افتخارجهرمی، گودرز، شهبازی نیا، مرتضی، (1383). «بررسی قاعده استاپل در حقوق انگلیس و آمریکا»، مجله حقوقی بین المللی، دوره 21، شماره 30، بهار و تابستان 1383، ص 5-73
4- امیران بخشایش، عیسی؛ باریکلو، علیرضا (1393). «مفهوم اصل جبران خسارت در حقوق بیمه»، مجلس و راهبرد، دوره 21، شماره 80، ص 169-193.
5- ایزانلو، محسن (1390). «شرط مخالف قائم‌مقامی بیمه‌گر»، مطالعات حقوق خصوصی، (4)4، ص 33-59.
6- ایزانلو، محسن؛ شید، بابک (1396). «تسری موافقت‌نامه‌های داوری به اشخاص ثالث بر مبنای نطریه استاپل»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 81، شماره 100، ص 35-52)
7- بابایی، ایرج (1400). حقوق بیمه، تهران: انتشارات سمت.
8- بادینی، حسن؛ شعبانی کندسری، هادی؛ رادپرور، سجاد (1391). «مسئولیت محض؛ مبانی و مصادیق»، مجله مطالعات حقوق تطبیقی، دوره 3، شماره 1، ص 19-36.
9- پورسید، بهزاد؛ آقاداداشی، رسول (1396). «تشابه و تمایز قاعده استاپل با قاعده غرور و اقرار»، آموزه‌های حقوقی گواه، دوره 3، شماره ۲، ص 97- 126).
10- جعفری، فیض‌الله (1388). «مطالعه تطبیقی ماهیت و مبنای مسئولیت متصدیان حمل‌ونقل در کنوانسیون‌های بین‌المللی و حقوق ایران»، پژوهش‌های حقوقی، دوره 8، شماره 15، ص 57-82.
11- خدابخشی، عبدالله (1393). بیمه و دعاوی مسئولیت مدنی، ج ۲، تهران: انتشارات جنگل.
12- خدابخشی، عبدالله (1393). حقوق داوری و دعاوی مربوط به آن در رویه قضایی، تهران: شرکت انتشار.
13- صفایی، سیدحسین (1387). قواعد عمومی قراردادها، تهران: میزان.
14- صفایی، سیدحسین؛ رحیمی، حبیب‌الله (1390). مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد)، تهران: انتشارات سمت.
15- صفایی، سیدحسین؛ رحیمی، حبیب‌الله (1399). مسئولیت مدنی تطبیقی، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.
16- عادل، مرتضی (1402). مسؤولیت متصدی حمل بین‌المللی بار هوایی؛ نقد آراء قضایی.، مجله  دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی ، دوره 2 شماره 4، ص 284-304 doi: 10.22034/analysis.2024.2007436.1036
17- عیسایی تفرشی، محمد؛ کامیار، محمدرضا (1380). «مبنا مسئولیت مدنی متصدی حمل‌ونقل در کنوانسیون حمل‌ونقل ترکیبی بین‌المللی کالا و مقایسه آن با حقوق ایران»، فصلنامه علوم انسانی مدرس، دانشکده علوم انسانی دانشکده تربیت مدرس، دوره پنجم، شماره 4، ص 57-82.
18- کاتوزیان، ناصر (1376). عقود معین، ج 1، تهران: شرکت سهامی انتشار.
19- کاتوزیان، ناصر (1382). الزام‌های خارج از قرارداد: ضمان قهری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
20- کاتوزیان، ناصر (1387). عقود معین، ج 1، تهران: شرکت سهامی انتشار.
21- کریمی، آیت (1372). بیمه اموال و مسئولیت، ج 1، تهران: دانشکده علوم اقتصادی.
22- کریمی، آیت (1391). کلیات بیمه، تهران: پژوهشکده بیمه.
23- گایار، امانوئل (1365). «قاعده استاپل یا منع تناقض‌گویی به ضرر دیگری»، ترجمه و تلخیص: ناصر صبح‌خیز، مجله حقوقی دفتر خدمات حقوقی بین‌المللی، شماره 6، ص 245-282 .
منابع عربی
24- طوسی، محمد بن حسن (۱۴۰۷ق). الخلاف، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین.
25- نجفی، محمدحسن (1404ق). جواهرالکلام، ج 31 و 40، بیروت: دار احیا التراث.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.