دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی

تفسیرقرارداد، چرایی و چگونگی آن: با تاکید بر نقد و تحلیل دادنامۀ شعبۀ دوم دادگاه عمومی حقوقی سیرجان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق دانشکده حقوق و الهیات دانشگاه شهید باهنر کرمان
2 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد پیوسته حقوق و معارف اسلامی(خصوصی)
10.22034/analysis.2026.2089863.1202
چکیده
تفسیر قرارداد، فرآیندی است که طی آن، دادرس به کشف اراده واقعی طرفین از میان عبارات مبهم می‌پردازد. این نهاد حقوقی با مفاهیمی همچون توصیف، تعدیل، تکمیل و تغییر قرارداد، تفاوت‌های بنیادین دارد. تمایز میان این مفاهیم، از آن‌رو حائز اهمیت است که خلط آن‌ها در فرآیند دادرسی، منجر به صدور آراء غیرمبتنی بر اراده طرفین می‌شود. پژوهش حاضر، با بررسی رأی شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی سیرجان، در دعوای خواهان، به الزام شرکت سیرجانی به تکمیل و تحویل یک واحد آپارتمان، علیرغم ادعای شرکت، مبنی بر عدم پرداخت ثمن قراردادی از سوی خواهان که عامل عدم انجام تعهد بوده است، دادگاه با استناد به جمله قراردادی «هزینه اوراق حق تقدم بانک مسکن به عهده خریدار می‌باشد» قرارداد را اینگونه تفسیر نموده است که مطابق توافق بنایی طرفین که لازم الاتباع است، شرکت موظف به اخذ وام برای خریدار، جهت مهیا نمودن امکان پرداخت بخشی ثمن، از سوی او بوده است که این مهم به علت تقصیر شرکت در عدم اخذ وام بانکی برای او، تحقق نیافته و در نهایت حکم به الزام تعهد شرکت به تکمیل و تحویل واحد آپارتمانی به خواهان داده است. از این‌رو، مقاله حاضر، در پی ضرورت تفسیر صحیح قرارداد و با هدف ارائه اصول حقوقی متقن در این رابطه، در پاسخ به این سوال که آیا دادگاه سیرجان، در تفسیر قرارداد مورد بحث، اصول مسلم حقوقی را رعایت کرده است یا خیر؛ بر مبنای روش پژوهش توصیفی_تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، بدین نتیجه دست یافت که دادگاه مشارالیه، در رأی صادره میان تفسیر و تغییر قرارداد خلط نموده و با استناد به عبارت فرعی «هزینه اوراق حق تقدم بانک مسکن بر عهده خریدار است» و بدون رعایت سلسله‌مراتب اصول تفسیری؛ همچون ارجاع به عرف و تفسیر در پرتو کل قرارداد، تعهد بلاوجهی را بر شرکت سازنده تحمیل نموده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Interpretation of the contract, with an emphasis on the criticism and analysis of the decision of the Second Branch of the Legal Court of Sirjan

نویسندگان English

Ali Haddadzadeh Shakiba 1
mahdi soltani gishin 2
1 Assistant professor of private law in Shahid Bahonar university of kerman
2 Graduate of the master of laws and Islamic Studies (private)
چکیده English

Abstract

The interpretation of a contract is the process by which a judge discovers the parties' true intent when terms are ambiguous. This legal entity has fundamental differences with concepts such as description, modification, completion, and change of contract. The distinction between these concepts is important because confusion between them in the judicial process can lead to opinions based on the parties' will. The present study, by examining the decision of the second branch of the General Court of law of Sirjan, in a petition, to require Sirjan company to complete and deliver an apartment unit, despite the company's claim that the petitioner did not pay the contract fee, which was the cause of the non-fulfillment of the obligation, the court interpreted the contract by citing the contractual phrase "the cost of the mortgage bank's preference bonds is the responsibility of the buyer". It was the company's fault for not taking out a bank loan for him; as a result, it was not realized, and ultimately the order to obligate him. The company has handed over the apartment unit for completion and delivery to the applicant. Therefore, this article, in pursuit of the necessity of correct interpretation of the contract and with the aim of providing convincing legal principles in this regard, in response to the question whether the Sirjan court, in interpreting the contract in question, has observed certain legal principles; based on the descriptive-analytical research method and using library sources, it was concluded that the mashaliyya court, in the opinion issued between interpretation and change of contract, confused and, citing the sub-phrase "the cost of the mortgage bank's preference bonds is borne by the buyer" and without observing the law of the buyer, has the right to the right of the buyer to the right of the buyer to the right of the buyer to the right of the buyer to the right of the buyer to the right of the buyer to the right of the buyer to the right of the buyer to the right of the buyer to the right of the buyer to the right of the buyer to the right of the buyer to the right of the buyer to the right of the buyer the hierarchy of interpretative principles, such as referring to custom and interpretation in light of the entire contract, has imposed an unnecessary commitment on the manufacturer.

کلیدواژه‌ها English

Key words:Contract interpretation
contract change
contract description
contract adjustment
contract completion
فارسی
امامی، سید حسن(1404) حقوق مدنی، جلد اول، چاپ چهل و دوم، تهران: انتشارات اسلامیه
جعفری تبار، حسن(1386)، مبانی فلسفی تفسیر حقوقی، چاپ اول، تهران: شرکت سهامی انتشار
جعفری لنگرودی، محمد جعفر(1392)، وسیط در ترمینولوژی حقوق، چاپ دوم، تهران: انتشارات گنج دانش
جعفری لنگرودی، محمد جعفر(1404)، تاثیر اراده در حقوق مدنی، چاپ پنجم، تهران: انتشارات گنج دانش
شهیدی، مهدی(1403)، تشکیل قرارداد و تعهدات، چاپ دوم، تهران: انتشارات مجد
علوی، سید محمد تقی(1383)، عرف و عادت در حقوق اسلام و ایران، چاپ اول، تبریز: انتشارات موسسۀ تحقیقات علوم انسانی و اسلامی دانشگاه تبریز
کاتوزیان، ناصر(1403)، قواعد عمومی قراردادها، چاپ دهم، جلد 3، تهران: شرکت سهامی انتشار
کاتوزیان، ناصر(1404)، قواعد عمومی قراردادها، چاپ یازدهم، جلد 1،  تهران: شرکت سهامی انتشار
معین، محمد(1362)، فرهنگ فارسی، چاپ نهم،  تهران: انتشارت امیر کبیر
مقالات
اکبری، محسن، بزرگمهر، امیرعباس، حبیبی، محمود(1402)، نظریه­های تفسیر قرارداد در حقوق ایران و آمریکا، مجله پژوهش­های حقوق تطبیقی، دوره 27، شماره 120، 39-1
اکبری، محسن، بزرگمهر، امیرعباس، حبیبی، محمود(1402)، رویکردهای تفسیر قرارداد: بافت­گرایی و متن­گرایی، با تأکید بر قصد طرفین، مجله­های فقه مدنی، شماره 28، 94-53
بجنوردی، سید محمد(1386)، نقش حسن نیت در عقود و قراردادها در فقه و حقوق، مجله حقوق و علوم سیاسی، سال سوم، شمارۀ 2
حسینی، سید محمد (۱۳۹۸). نقش عرف در تعیین مفاد قرارداد؛ تحلیل فقهی- حقوقی ماده ۳۵۶ قانون مدنی. فصلنامه پژوهش حقوق دانشگاه شهید بهشتی، شمارۀ 3
موحدی خورشیدآبادی، منیژه، اکبرینه، پروین(1404)، نقش اراده در تفسیر قرارداد در حقوق و رویه قضایی، مجله فقه و حقوق تطبیقی، دوره 4، شماره 1
 موسوی، سید محمد؛ موسوی، سید مهدی؛ وکیلی مقدم، محمدحسن؛ غلامی، محمد(۱۳۹۱)، مطالعه تطبیقی اصول تفسیر قرارداد، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، سال اول، شماره ۱
وکیلی مقدم، محمدحسین(1404)، مفهوم و اصول تفسیری قراردادهای رابطه محور در فقه و حقوق ایران با مطالعه تطبیقی در حقوق اروپا و امریکا، فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، پژوهشکده حقوق و قانون ایران، دوره 8، شماره 29  doi: 10.22034/law.2025.2060848.1649
هراتی، مصطفی(1404)، تعارض میان اصل آزادی قراردادها و الزامات نظم عمومی در قراردادهای خصوصی و دولتی در حقوق فرانسه و ایران، فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی، پژوهشکده حقوق و قانون ایران، دوره 2، شماره 4 doi: 10.22034/jpl.2025.2070694.1238
عربی
ابن منظور، محمد بن مکرّم(1408ق)، لسان العرب،  قم: نشر أدب الحوزه
انصاری، شیخ مرتضی (۱۳۶۱). فرائد الاصول (رسائل). قم: انتشارات مجمع الفکر الاسلامی
حکیم، سید محسن.(۱۳۹۰ق)، مستمسک العروة الوثقی، نجف: انتشارات دارالکتب الاسلامیه
خوئی، سید ابوالقاسم (۱۴۱۲ق)، مصباح الاصول، قم: انتشارات دارالهدی
سنهوری، عبدالرزاق احمد (۱۹۹۸م). نظریة العقد، بیروت: منشورات الحلبی الحقوقیه
سنهوری، عبدالرزاق احمد(1382)، الوسیط فی الشرح القانون المدنی الجدید، ترجمه: محمد حسین دانش کیا و سید مهدی دادمرزی، جلد 1، قم: انتشارات دانشگاه قم
عاملی جبعی، زین الدین بن علی (۱۴۱۴ق)، مسالک الافهام، قم: انتشارات مؤسسة المعارف الاسلامیه
کرکی، علی بن حسین (محقق ثانی) (۱۴۰۸ق)، جامع المقاصد، قم:  انتشارات مؤسسة آل البیت
محقق حلی، جعفر بن حسن (۱۴۲۳). معارج الاصول،  مصحح محمدحسین رضوی کشمیری،  قم: موسسة امام علی(ع)
نجفی، محمدحسن (صاحب جواهر) (۱۳۶۵). جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام. تهران: دارالکتب الاسلامیه
 
English
Beaston, J. (1998). Anson’s Law of Contract (27th ed.). London: Oxford Universi(in Arabic)ty Press
treitel, G. H. (2015). The Law of Contract (13th ed.). London: Sweet & Maxwell
Peel, E. (2019). The Law of Contract (14th ed.). London: Sweet & Maxwell